Ostry ból, zwłaszcza pooperacyjny i pourazowy, obok istotnej funkcji ochronnej ma też negatywne konsekwencje kliniczne, wymagające skutecznej interwencji terapeutycznej. W farmakoterapii bólu stosowane są leki o zróżnicowanych mechanizmach działania, przede wszystkim opioidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Główny mechanizm terapeutycznego działania NLPZ stanowi hamowanie syntezy prostaglandyn, szczególnie PGE2, poprzez hamowanie aktywności indukowalnej cyklooksygenazy 2 (COX-2). Nimesulid jest preferencyjnym inhibitorem COX-2 o szybkim początku działania, korzystnym profilu farmakokinetycznym i klinicznie istotnej skuteczności w leczeniu ostrego bólu, zwłaszcza pourazowego i zapalnego. Jego skuteczność w leczeniu bólu wynika z wielokierunkowego działania biologicznego. Nimesulid ma szczególne właściwości, m.in. specyficzną budowę chemiczną i niską kwasowość, które przekładają się na ograniczone ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i interakcji z funkcją płytek krwi. Konieczne jest jednak przestrzeganie rygorystycznych zaleceń dotyczących czasu stosowania nimesulidu z uwagi na potencjalną hepatotoksyczność, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi chorobami wątroby lub stosujących leki o działaniu hepatotoksycznym. Z klinicznego punktu widzenia nimesulid może być bezpieczną i skuteczną alternatywą dla klasycznych NLPZ, pod warunkiem krótkotrwałego stosowania i przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania oraz wykluczenia pacjentów z grupy ryzyka. Lek ten posiada także korzystne właściwości w kontekście rozpoczęcia działania (szybki efekt analgetyczny) i możliwości jego stosowania w postaci płynnej, co może być przydatne u pacjentów z trudnościami w połykaniu.
Dział: Metody terapii
Odpowiednia podaż wapnia jest podstawą prawidłowego funkcjonowania szkieletu oraz istotnym elementem profilaktyki i leczenia osteoporozy. W opracowaniu zebrano wiedzę dotyczącą suplementacji wapnia w codziennej praktyce klinicznej. Podkreślono rolę leków bez recepty w realizacji bezpiecznej i skutecznej terapii wapniem.
Ból jest przykrym doznaniem czuciowym i emocjonalnym związanym z uszkodzeniem tkanek lub ich potencjalnym uszkodzeniem. W praktyce medycznej jednym z najczęstszych rodzajów bólu pourazowego jest ból pooperacyjny, który osiąga zwykle największe natężenie w pierwszej dobie po zabiegu, a w ciągu kilku następnych dni jego nasilenie maleje. Utrzymywanie się ostrego bólu po zakończeniu zabiegu lub zaopatrzeniu urazu może prowadzić do poważnych komplikacji m.in. ze strony układu krążenia. Przedłużający się ból może również prowadzić do neurofizjologicznych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym, przekształcając ból ostry w ból przewlekły. Tramadol należy do opioidowych leków przeciwbólowych hamujących przewodzenie impulsów bólowych w drogach wstępujących. Aktywuje on także zstępujące szlaki antynocyceptywne poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny. Deksketoprofen, będący silnym niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ), hamuje syntezę prostaglandyn, co podwyższa próg pobudliwości nocyceptorów oraz działa przeciwzapalnie. Jako aktywny izomer ketoprofenu deksketoprofen wykazuje dwukrotnie silniejsze działanie przeciwbólowe, co pozwala na stosowanie mniejszych dawek i redukuje ryzyko działań niepożądanych. Połączenie tramadolu i deksketoprofenu wykazuje synergistyczne działanie przeciwbólowe. Różne mechanizmy działania obu leków – tramadol hamujący ból w szlaku wstępującym i deksketoprofen przeciwdziałający sensytyzacji nocyceptorów – pozwalają na optymalne wykorzystanie ich potencjału terapeutycznego. Połączenie tramadolu i deksketoprofenu skutecznie i szybko działa przeciwbólowo u pacjentów po różnorodnych zabiegach chirurgicznych, w tym ekstrakcji zębów i alloplastyce stawu biodrowego. Połączenie to, stosowane w leczeniu bólu pourazowego, wyraźnie zmniejsza nasilenie bólu już po pierwszej dawce leku. Preparat złożony jest zwykle dobrze tolerowany, a najczęściej zgłaszane działania niepożądane to nudności, wymioty i zawroty głowy. Dzięki stosowaniu niskiej dawki deksketoprofenu ryzyko działań niepożądanych w obrębie przewodu pokarmowego jest minimalne. Połączenie tramadolu i deksketoprofenu stanowi obiecujące narzędzie w leczeniu bólu w chirurgii i ortopedii. Synergistyczne działanie tych dwóch leków pozwala na skuteczniejszą kontrolę bólu przy jednoczesnym zredukowanym ryzyku działań niepożądanych. Wprowadzenie takiego preparatu do codziennej praktyki medycznej może przyczynić się do poprawy jakości opieki nad pacjentami oraz efektywności terapeutycznej w kontroli bólu.
Reumatyzm tkanek miękkich, określany również jako reumatyzm pozastawowy, to grupa przewlekłych stanów zapalnych dotyczących tkanek miękkich w układzie ruchu, takich jak mięśnie, ścięgna, kaletki maziowe i więzadła. Schorzenia te są często konsekwencją powtarzających się mikrourazów i przeciążeń mechanicznych, będących konsekwencją wykonywanej pracy, uprawianej dyscypliny sportowej lub wad postawy. Objawiają się one lokalnym bólem, obrzękiem i ograniczeniem ruchomości. Podstawową rolę w ich farmakoterapii odgrywają niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym diklofenak. Diklofenak, lek o silnym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym, działa głównie przez hamowanie cyklooksygenaz COX-1 i COX-2, co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn i innych eikozanoidów prozapalnych. Mechanizm ten jest wspomagany przez dodatkowe efekty przyczyniające się do zmniejszenia pobudliwości nocyceptorów i ograniczenia powstawania i przewodzenia bólu. Diklofenak jest dostępny w różnych formach do stosowania ogólnoustrojowego i miejscowego, co pozwala na elastyczne dostosowanie terapii do lokalizacji i nasilenia bólu. Mimo jego skuteczności należy uwzględnić ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu sercowo-naczyniowego i przewodu pokarmowego.
Etorykoksyb to selektywny inhibitor cyklooksygenazy 2 (COX-2) drugiej generacji, stosowany w leczeniu bólu zapalnego zarówno przewlekłego, jak i ostrego. Charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec COX-2, co ogranicza działania niepożądane typowe dla klasycznych NLPZ, głównie ze strony przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym etorykoksyb wykazuje szybkie i długotrwałe działanie przeciwbólowe. Wskazania do jego stosowania obejmują m.in. chorobę zwyrodnieniową stawów, reumatoidalne zapalenie stawów oraz ostry ból po chirurgicznych zabiegach stomatologicznych i w dnie moczanowej. Do istotnych obszarów badań w chirurgii ortopedycznej należy wpływ niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) na procesy gojenia złamań oraz ich działanie zapobiegające kostnieniu pozaszkieletowemu (KP). NLPZ poprzez hamowanie COX-2 i syntezę prostaglandyn, kluczowych dla odpowiedzi zapalnej oraz procesów regeneracyjnych kości, mogą negatywnie wpływać na gojenie złamań, zwłaszcza w początkowych fazach. Sugeruje się, że selektywne inhibitory COX-2, takie jak etorykoksyb, mają łagodniejszy efekt i w badaniach klinicznych nie wykazywały istotnego wpływu na proces naprawczy kości. W kontekście KP NLPZ odgrywają kluczową rolę w profilaktyce, hamując wczesne fazy reakcji zapalnych inicjujące patologiczne tworzenie kości w tkankach miękkich. Mimo ich skuteczności brak jest standaryzowanych wytycznych dotyczących dawkowania i czasu terapii, co wskazuje na potrzebę dalszych badań nad opracowaniem zindywidualizowanych protokołów terapii opartej na nowoczesnych systemach oceny ryzyka.
Etiologicznie odczucie bólu jest następstwem drażnienia zakończeń czuciowych nerwów obwodowych. Drażnienie to zwykle bywa mechaniczne – przez ranę, obrzęk, krwiak, ruchy czy też ucisk. Ból pooperacyjny jest powszechnym problemem klinicznym prowadzącym do wielu niekorzystnych skojarzeń i wyników u chorych ortopedycznych operowanych ze wskazań planowych oraz u chorych pourazowych w operacjach doraźnych. Niekiedy zdarza się, że pacjent jest pozytywnie zaskoczony tym, że „prawie nie bolało”, ale taka sytuacja wynika jedynie ze skutecznego przygotowania i przeprowadzenia operacji przez anestezjologa i zespół operacyjny oraz empatii zespołu, co niestety nie jest częste. Powszechnie uważa się, że ból pooperacyjny stanowi istotny element komfortu chorego lub jego braku w procesie leczenia pooperacyjnego. Z piśmiennictwa wynika, że najsilniejszy ból chorzy odczuwają w zerowej i pierwszej dobie po zabiegu, w późniejszych dobach jego natężenie zwykle stopniowo maleje. Zatem oczywistym jest, kiedy należy zabezpieczyć chorego przed bólem. W artykule wskazano konkretne rozwiązania zabezpieczenia przed bólem chorego podczas kolejnych etapów leczenia operacyjnego, zabezpieczenia anestezjologicznego i postępowania w okresie pooperacyjnym, zgodnie z obowiązującą powszechnie zasadą „primum non nocere”. Etorykoksyb jako NLPZ z nieco bezpiecznej grupy coxybów, wpisuje się praktycznie w przedłożony system postępowania i jest skutecznym analgetykiem wg wskazań.
W sezonie zimowym wzrasta ryzyko urazów tkanek miękkich, co powoduje skręcenia, zwichnięcia i stłuczenia, często wymagające leczenia przeciwzapalnego. Doustne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą powodować poważne skutki uboczne, zwłaszcza u osób starszych, dlatego preferuje się preparaty miejscowe. Żele z diklofenakiem wyróżniają się skutecznością w łagodzeniu bólu pourazowego i przewlekłego przy minimalnym ryzyku interakcji z innymi lekami. Badania potwierdzają, że miejscowe NLPZ zapewniają skuteczną i bezpieczną terapię bólu, szczególnie w przypadku pacjentów w podeszłym wieku z chorobami współistniejącymi.
Reumatyzm tkanek miękkich, określany również jako reumatyzm pozastawowy, to grupa przewlekłych stanów zapalnych dotyczących tkanek miękkich w układzie ruchu, takich jak mięśnie, ścięgna, kaletki maziowe i więzadła. Schorzenia te są często konsekwencją powtarzających się mikrourazów i przeciążeń mechanicznych, będących konsekwencją wykonywanej pracy, uprawianej dyscypliny sportowej lub wad postawy. Objawiają się one lokalnym bólem, obrzękiem i ograniczeniem ruchomości. Podstawową rolę w ich farmakoterapii odgrywają niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym diklofenak.
Diklofenak, lek o silnym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym, działa głównie przez hamowanie cyklooksygenaz COX-1 i COX-2, co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn i innych eikozanoidów prozapalnych. Mechanizm ten jest wspomagany przez dodatkowe efekty przyczyniające się do zmniejszenia pobudliwości nocyceptorów i ograniczenia powstawania i przewodzenia bólu. Diklofenak jest dostępny w różnych formach do stosowania ogólnoustrojowego i miejscowego, co pozwala na elastyczne dostosowanie terapii do lokalizacji i nasilenia bólu. Mimo jego skuteczności należy uwzględnić ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu sercowo-naczyniowego i przewodu pokarmowego.
Ból różnego pochodzenia należy do najczęstszych przyczyn poszukiwania pomocy medycznej. Diklofenak, lek należący do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), jest skuteczny w leczeniu bólu i stanów zapalnych zarówno ostrych, jak i przewlekłych. Główny mechanizm działania diklofenaku polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn i innych mediatorów bólu i zapalenia poprzez hamowanie aktywności COX-2. Diklofenak hamuje prozapalną COX-2 cztero–pięciokrotnie silniej niż konstytutywną COX-1. Stosowanie diklofenaku w leczeniu bólu przewlekłego i ostrego zarówno doustnie, jak i miejscowo jest powszechne, choć wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu krążenia. Ze względu na powiązanie diklofenaku z poważnymi incydentami sercowo-naczyniowymi jego stosowanie wymaga ostrożności u pacjentów z istniejącymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego. Stosowanie diklofenaku może się wiązać także z ryzykiem uszkodzenia wątroby, choć to powikłanie występuje rzadko. Działania niepożądane mogą być minimalizowane poprzez stosowanie leku w najniższej skutecznej dawce i przez jak najkrótszy czas. Zaletą diklofenaku w porównaniu z innymi NLPZ jest bardzo rzadkie występowanie reakcji fototoksycznych (co może być istotne szczególnie w okresie letnim). Stosowanie miejscowe diklofenaku pozwala zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych dzięki poprawie tolerancji leku i ukierunkowaniu jego działania bezpośrednio na uszkodzone tkanki.
Niedobór witaminy D3 stanowi poważne wyzwanie we wszystkich grupach wiekowych. U osób starszych może się manifestować w różnorodny sposób, szczególnie poprzez objawy ze strony układów kostno-szkieletowego i odpornościowego. Suplementacja witaminą D3 u osób starszych, zwłaszcza tych, które mają ograniczony dostęp do światła słonecznego, jest często zalecana przez specjalistów jako sposób na poprawę ogólnego stanu zdrowia i jakości życia seniorów. Stosowanie witaminy D3 w wyższych dawkach raz w tygodniu może być skutecznym i wygodnym rozwiązaniem. Regularne monitorowanie poziomu witaminy D3 we krwi i dostosowywanie dawki w razie potrzeby zapewni bezpieczeństwo i skuteczność jej suplementacji.
Przeprowadzono badanie kliniczne jednoośrodkowe, prospektywne, randomizowane, podwójnie zaślepione. Jego celem było porównanie skuteczności leku z grupy NLPZ i diklofenaku w połączeniu z witaminami z grupy B w leczeniu ostrego bólu powstałego w wyniku złamania kończyny dolnej leczonego chirurgicznie. Test polegał na ocenie bólu przez pacjentów ze złamaniami zamkniętymi kończyny dolnej w 10-stopniowej wizualnej skali analogowej (VAS). Następnie pacjentów przydzielano losowo do dwóch grup badanych, które otrzymywały codziennie domięśniowo diklofenak lub diklofenak z witaminami z grupy B (tiaminą, pirydoksyną i cyjanokobalaminą). Ocenę natężenia bólu przez pacjentów rejestrowano w dwóch okresach: 24 godziny przed zabiegiem i 24 godziny po zabiegu. Badanie ukończyły 122 osoby. Ocena bólu kończyn przez pacjentów w skali VAS wykazała istotne zmniejszenie wartości wyjściowych, niezależnie od grupy leczenia. Połączenie diklofenaku i witamin z grupy B skuteczniej łagodzi ból niż sam diklofenak. Wyniki wykazały, że dodanie witamin z grupy B do diklofenaku wzmaga jego działanie przeciwbólowe. Nowość tej pracy polega na tym, że diklofenak i diklofenak plus witaminy z grupy B okazały się przydatne w leczeniu ostrego bólu wynikającego ze złamania kończyny dolnej i operacji.
Zapalenia narządu ruchu nękają społeczeństwo od wieków. Od czasu wdrożenia protezoplastyk stawów biodrowego i kolanowego oraz operacji pourazowych stały się one szczególnie niebezpieczne – są w stanie zniweczyć nawet najlepiej wykonaną operację. Wobec biologicznego braku możliwości wyleczenia zapaleń późnych najważniejszą umiejętnością chirurga jest zapobieganie im. Za najskuteczniejsze w profilaktyce zapaleń uważa się postępowanie przedoperacyjne. Okres ten jest wystarczająco długi, by wiarygodnie rozpoznać ogniska zapalne wewnątrzustrojowe, wyleczyć je i zredukować powikłania. Profilaktyka ta jest uważana za najskuteczniejszą i najtańszą. Profilaktyka śród- i pooperacyjna jest wykładnią przygotowania przedoperacyjnego. Antybiotyk amoksycylina + kwas klawulanowy jako dwuskładnikowy, o wysokim spektrum działania, spełnia potrzeby bieżące w zapobieganiu zapaleniom narządu ruchu, jak również jest wskazany jako leczący według wskazań.