Autor: Paweł Łęgosz

Skuteczna kontrola bólu pooperacyjnego jest jednym z kluczowych elementów opieki okołooperacyjnej w chirurgii ortopedycznej. Współczesne postępowanie opiera się na analgezji multimodalnej, której celem jest zapewnienie odpowiedniej kontroli bólu przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania opioidów i związanych z nimi działań niepożądanych. Metamizol w dawce 1000 mg stanowi istotny element takiego postępowania, szczególnie u pacjentów poddawanych zabiegom związanym z umiarkowanym lub silnym bólem pooperacyjnym, m.in. endoprotezoplastyce stawów biodrowego i kolanowego, operacyjnemu leczeniu złamań, zabiegom rewizyjnym oraz rozległym operacjom kręgosłupa. Jego zastosowanie może zmniejszać natężenie bólu i zapotrzebowanie na opioidy, ułatwiając wczesną mobilizację i rehabilitację. Stosowanie metamizolu powinno uwzględniać przeciwwskazania oraz indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka, w tym ryzyka wystąpienia agranulocytozy.

Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) jest przewlekłą, wieloczynnikową chorobą całego stawu i jedną z głównych przyczyn bólu oraz ograniczenia sprawności u osób dorosłych. Coraz większe znaczenie w jej patogenezie przypisuje się otyłości, która oddziałuje na przebieg choroby zarówno poprzez zwiększenie obciążeń mechanicznych, jak i poprzez aktywność metaboliczną oraz prozapalną tkanki tłuszczowej. Ból w ChZS ma złożony charakter i może wynikać ze zmian w kości podchrzęstnej, błonie maziowej oraz tkankach okołostawowych, a u części pacjentów również z mechanizmów sensytyzacji ośrodkowej. Podstawą leczenia zachowawczego pozostają edukacja, redukcja masy ciała, odpowiednio dobrana aktywność fizyczna oraz modyfikacja obciążeń. Zmniejszenie masy ciała może ograniczać zarówno przeciążenie stawów, jak i niekorzystne środowisko metaboliczno-zapalne, natomiast ćwiczenia poprawiają siłę mięśniową, stabilizację i funkcję stawu. Leczenie farmakologiczne, w tym preparaty z grupy SYSADOA, powinno mieć charakter uzupełniający i być elementem indywidualnie dobranej terapii. W zaawansowanych stadiach choroby, zwłaszcza przy utrwalonym bólu i istotnym ograniczeniu funkcji, konieczne może być leczenie operacyjne. Kompleksowe postępowanie pozwala zmniejszyć nasilenie objawów i poprawić funkcjonowanie pacjentów, nie eliminuje jednak postępującego charakteru choroby.

Czas wakacji kojarzymy z piękną pogodą, aktywnym wypoczynkiem, a co za tym idzie – kontuzjami. Podawane doustnie niesteroidowe leki przeciwzapalne są skuteczne w leczeniu rozmaitych ostrych i przewlekłych stanów bólowych, ale ich stosowanie może wiązać się z poważnymi ogólnoustrojowymi działaniami niepożądanymi, które są skorelowane z terapeutycznymi poziomami leku w osoczu. W celu zminimalizowania częstotliwości występowania zdarzeń ogólnoustrojowych związanych z lekami, opracowano miejscowe preparaty niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przypadku bólu regionalnego preparaty miejscowe stanowią interesującą opcję leczenia, zwłaszcza u pacjentów ze współistniejącą chorobą przewlekłą, u których leki przeciwbólowe o działaniu ogólnoustrojowym mogą powodować poważne działania niepożądane. Stosowanie miejscowych leków przeciwzapalnych minimalizuje niekorzystne interakcje z innymi lekami przyjmowanymi przez pacjenta i pozwala im oddziaływać precyzyjnie na miejsce bólu. W przypadku sprayu preparat nanosimy na skórę poprzez rozpylenie go na bolące miejsce, co poprawia precyzję aplikacji. Ponadto spray umożliwia podawanie precyzyjnej dawki, bez ryzyka wyciskania zbyt dużej ilości leku, co może być problemem przy stosowaniu formy żelowej. Spray to również bardzo dobra alternatywa dla żeli dla osób aktywnych.

Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa (ŻChZZ) w postaci zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) jest jednym z najpoważniejszych powikłań związanym z chirurgią ortopedyczną. Zgodnie z danymi, w samych Stanach Zjednoczonych niemal milion pacjentów rocznie rozwija ŻChZZ, z czego ok. 300 tys. przypadków ma skutek śmiertelny. Diagnostyka choroby bywa utrudniona ze względu na częsty przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Głównym mechanizmem śmierci u pacjentów z ostrą zatorowością płucną jest niewydolność prawokomorowa serca. Profilaktyka i leczenie przeciwzakrzepowe jest bardzo powszechne w ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Zarówno traumatologia, jak i ortopedia na czele z rozległymi operacjami kończyn dolnych predysponuje do rozwoju zmian zakrzepowych, ponieważ zaburzone zostają wszystkie trzy składowe klasycznej triady Virchowa. Większość pacjentów kwalifikowanych do dużych operacji kończyn dolnych wymaga co najmniej profilaktyki przeciwzakrzepowej. W związku z powyższym, terapia przeciwkrzepliwa, jako wiedza z pogranicza chirurgii i chorób wewnętrznych, powinna być dobrze znana każdemu ortopedzie. Wczesna diagnostyka ŻChZZ oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia jest kluczowe dla poprawy rokowania chorych i zmniejszenia odsetka śmiertelności wśród pacjentów.t

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), obejmująca zakrzepicę żył głębokich oraz zatorowość płucną, pozostaje jednym z najistotniejszych powikłań okołooperacyjnych w ortopedii. W codziennej pracy oddziału ortopedycznego problem ten jest szczególnie wyraźny, ponieważ ryzyko ŻChZZ jest nie odległym powikłaniem internistycznym, ale zdarzeniem bezpośrednio wpływającym na wynik operacji – może destabilizować proces fizjoterapii (ból, duszność, ograniczenie wysiłku, konieczność przerwania mobilizacji), zwiększać prawdopodobieństwo reoperacji (np. poprzez konieczność intensyfikacji leczenia przeciwkrzepliwego u chorego z krwawieniem z rany), a także wydłużać leczenie i generować koszty oraz obciążenia organizacyjne. W ortopedii, gdzie celem jest szybki powrót do sprawności i konsekwentna fizjoterapia, każde powikłanie systemowe oddziałuje na wynik funkcjonalny leczenia operacyjnego.

Ból pooperacyjny jest jednym z najczęstszych problemów klinicznych w ortopedii. Operacje takie jak endoprotezoplastyka stawów, zespolenia złamań czy operacje kręgosłupa wiążą się z rozległym śródoperacyjnym uszkodzeniem tkanek, co prowadzi do aktywacji procesów zapalnych. Źle kontrolowany i niewystarczająco uśmierzany ból pooperacyjny może prowadzić do opóźnienia rehabilitacji, wydłużenia hospitalizacji oraz zwiększonego ryzyka powikłań pooperacyjnych [1]. Współczesne wytyczne leczenia bólu pooperacyjnego jednoznacznie podkreślają znaczenie stosowania jednoczasowo kilku leków o odmiennych sposobach działania na różne mechanizmy w układzie nerwowym w celu poprawy skuteczności leczenia bólu i ograniczenia działań niepożądanych [1]. Jednym z przykładów wykorzystywanych w codziennej praktyce jest zastosowanie preparatu skojarzonego zawierającego deksketoprofen i tramadol.

W sezonie zimowym wzrasta ryzyko urazów tkanek miękkich, co powoduje skręcenia, zwichnięcia i stłuczenia, często wymagające leczenia przeciwzapalnego. Doustne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą powodować poważne skutki uboczne, zwłaszcza u osób starszych, dlatego preferuje się preparaty miejscowe. Żele z diklofenakiem wyróżniają się skutecznością w łagodzeniu bólu pourazowego i przewlekłego przy minimalnym ryzyku interakcji z innymi lekami. Badania potwierdzają, że miejscowe NLPZ zapewniają skuteczną i bezpieczną terapię bólu, szczególnie w przypadku pacjentów w podeszłym wieku z chorobami współistniejącymi.

Niedobór witaminy D3 stanowi poważne wyzwanie we wszystkich grupach wiekowych. U osób starszych może się manifestować w różnorodny sposób, szczególnie poprzez objawy ze strony układów kostno-szkieletowego i odpornościowego. Suplementacja witaminą D3 u osób starszych, zwłaszcza tych, które mają ograniczony dostęp do światła słonecznego, jest często zalecana przez specjalistów jako sposób na poprawę ogólnego stanu zdrowia i jakości życia seniorów. Stosowanie witaminy D3 w wyższych dawkach raz w tygodniu może być skutecznym i wygodnym rozwiązaniem. Regularne monitorowanie poziomu witaminy D3 we krwi i dostosowywanie dawki w razie potrzeby zapewni bezpieczeństwo i skuteczność jej suplementacji.