Czas wakacji kojarzymy z piękną pogodą, aktywnym wypoczynkiem, a co za tym idzie – kontuzjami. Podawane doustnie niesteroidowe leki przeciwzapalne są skuteczne w leczeniu rozmaitych ostrych i przewlekłych stanów bólowych, ale ich stosowanie może wiązać się z poważnymi ogólnoustrojowymi działaniami niepożądanymi, które są skorelowane z terapeutycznymi poziomami leku w osoczu. W celu zminimalizowania częstotliwości występowania zdarzeń ogólnoustrojowych związanych z lekami, opracowano miejscowe preparaty niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przypadku bólu regionalnego preparaty miejscowe stanowią interesującą opcję leczenia, zwłaszcza u pacjentów ze współistniejącą chorobą przewlekłą, u których leki przeciwbólowe o działaniu ogólnoustrojowym mogą powodować poważne działania niepożądane. Stosowanie miejscowych leków przeciwzapalnych minimalizuje niekorzystne interakcje z innymi lekami przyjmowanymi przez pacjenta i pozwala im oddziaływać precyzyjnie na miejsce bólu. W przypadku sprayu preparat nanosimy na skórę poprzez rozpylenie go na bolące miejsce, co poprawia precyzję aplikacji. Ponadto spray umożliwia podawanie precyzyjnej dawki, bez ryzyka wyciskania zbyt dużej ilości leku, co może być problemem przy stosowaniu formy żelowej. Spray to również bardzo dobra alternatywa dla żeli dla osób aktywnych.
Autor: Paweł Łęgosz
Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa (ŻChZZ) w postaci zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) jest jednym z najpoważniejszych powikłań związanym z chirurgią ortopedyczną. Zgodnie z danymi, w samych Stanach Zjednoczonych niemal milion pacjentów rocznie rozwija ŻChZZ, z czego ok. 300 tys. przypadków ma skutek śmiertelny. Diagnostyka choroby bywa utrudniona ze względu na częsty przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Głównym mechanizmem śmierci u pacjentów z ostrą zatorowością płucną jest niewydolność prawokomorowa serca. Profilaktyka i leczenie przeciwzakrzepowe jest bardzo powszechne w ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Zarówno traumatologia, jak i ortopedia na czele z rozległymi operacjami kończyn dolnych predysponuje do rozwoju zmian zakrzepowych, ponieważ zaburzone zostają wszystkie trzy składowe klasycznej triady Virchowa. Większość pacjentów kwalifikowanych do dużych operacji kończyn dolnych wymaga co najmniej profilaktyki przeciwzakrzepowej. W związku z powyższym, terapia przeciwkrzepliwa, jako wiedza z pogranicza chirurgii i chorób wewnętrznych, powinna być dobrze znana każdemu ortopedzie. Wczesna diagnostyka ŻChZZ oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia jest kluczowe dla poprawy rokowania chorych i zmniejszenia odsetka śmiertelności wśród pacjentów.t
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), obejmująca zakrzepicę żył głębokich oraz zatorowość płucną, pozostaje jednym z najistotniejszych powikłań okołooperacyjnych w ortopedii. W codziennej pracy oddziału ortopedycznego problem ten jest szczególnie wyraźny, ponieważ ryzyko ŻChZZ jest nie odległym powikłaniem internistycznym, ale zdarzeniem bezpośrednio wpływającym na wynik operacji – może destabilizować proces fizjoterapii (ból, duszność, ograniczenie wysiłku, konieczność przerwania mobilizacji), zwiększać prawdopodobieństwo reoperacji (np. poprzez konieczność intensyfikacji leczenia przeciwkrzepliwego u chorego z krwawieniem z rany), a także wydłużać leczenie i generować koszty oraz obciążenia organizacyjne. W ortopedii, gdzie celem jest szybki powrót do sprawności i konsekwentna fizjoterapia, każde powikłanie systemowe oddziałuje na wynik funkcjonalny leczenia operacyjnego.
Ból pooperacyjny jest jednym z najczęstszych problemów klinicznych w ortopedii. Operacje takie jak endoprotezoplastyka stawów, zespolenia złamań czy operacje kręgosłupa wiążą się z rozległym śródoperacyjnym uszkodzeniem tkanek, co prowadzi do aktywacji procesów zapalnych. Źle kontrolowany i niewystarczająco uśmierzany ból pooperacyjny może prowadzić do opóźnienia rehabilitacji, wydłużenia hospitalizacji oraz zwiększonego ryzyka powikłań pooperacyjnych [1]. Współczesne wytyczne leczenia bólu pooperacyjnego jednoznacznie podkreślają znaczenie stosowania jednoczasowo kilku leków o odmiennych sposobach działania na różne mechanizmy w układzie nerwowym w celu poprawy skuteczności leczenia bólu i ograniczenia działań niepożądanych [1]. Jednym z przykładów wykorzystywanych w codziennej praktyce jest zastosowanie preparatu skojarzonego zawierającego deksketoprofen i tramadol.
W sezonie zimowym wzrasta ryzyko urazów tkanek miękkich, co powoduje skręcenia, zwichnięcia i stłuczenia, często wymagające leczenia przeciwzapalnego. Doustne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą powodować poważne skutki uboczne, zwłaszcza u osób starszych, dlatego preferuje się preparaty miejscowe. Żele z diklofenakiem wyróżniają się skutecznością w łagodzeniu bólu pourazowego i przewlekłego przy minimalnym ryzyku interakcji z innymi lekami. Badania potwierdzają, że miejscowe NLPZ zapewniają skuteczną i bezpieczną terapię bólu, szczególnie w przypadku pacjentów w podeszłym wieku z chorobami współistniejącymi.
Niedobór witaminy D3 stanowi poważne wyzwanie we wszystkich grupach wiekowych. U osób starszych może się manifestować w różnorodny sposób, szczególnie poprzez objawy ze strony układów kostno-szkieletowego i odpornościowego. Suplementacja witaminą D3 u osób starszych, zwłaszcza tych, które mają ograniczony dostęp do światła słonecznego, jest często zalecana przez specjalistów jako sposób na poprawę ogólnego stanu zdrowia i jakości życia seniorów. Stosowanie witaminy D3 w wyższych dawkach raz w tygodniu może być skutecznym i wygodnym rozwiązaniem. Regularne monitorowanie poziomu witaminy D3 we krwi i dostosowywanie dawki w razie potrzeby zapewni bezpieczeństwo i skuteczność jej suplementacji.
Efektywne leczenie bólu pooperacyjnego ma na celu minimalizację cierpienia pacjenta, poprawę jakości życia, umożliwienie wcześniejszej rehabilitacji, redukcję powikłań, skrócenie pobytu w szpitalu i obniżenie kosztów leczenia. Wybór odpowiedniego leku przeciwbólowego zależy od czasu trwania leczenia, rodzaju i nasilenia bólu, ryzyka stosowania leku, chorób współistniejących oraz innych przyjmowanych leków. W artykule omówiono grupę niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i ich klasyfikację ze szczgólnym uwzględnieniem etorykoksybu. Przedstawiono wyniki badań klinicznych, które potwierdzają skuteczność etorykoksybu w leczeniu bólu pooperacyjnego po zabiegach chirurgicznych takich jak endoprotezoplastyka stawu kolanowego i biodrowego, laminektomia lędźwiowa oraz artroplastyka kolana. Etorykoksyb okazał się równie skuteczny co inne leki, a nawet skuteczniejszy w niektórych przypadkach, przy niższej częstości działań niepożądanych.
W zimie śliskie chodniki stają się areną potencjalnych urazów. Nawierzchnia przykryta cienką warstwą śniegu, pod którą kryje się lód, stwarza idealne warunki do upadków. Zimowe aktywności sportowe również niosą ze sobą ryzyko urazów. Kontuzje mogą prowadzić do długotrwałego bólu a najczęściej zlokalizowane są w obszarze tkanek miękkich takich jak: mięśnie, więzadła, ścięgna. Ważne jest aby w przypadku ich wystąpienia jak najszybciej wdrożyć leczenie zachowawcze łagodzące występujące objawy.
Podawane doustnie niesteroidowe leki przeciwzapalne są skuteczne w leczeniu rozmaitych ostrych i przewlekłych stanów bólowych, ale ich stosowanie może się wiązać z poważnymi ogólnoustrojowymi działaniami niepożądanymi, które są skorelowane z terapeutycznymi poziomami leku w osoczu. W celu zminimalizowania częstotliwości występowania zdarzeń ogólnoustrojowych związanych z lekami opracowano miejscowe preparaty niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przypadku bólu regionalnego preparaty miejscowe stanowią interesującą opcję leczenia, zwłaszcza u pacjentów ze współistniejącą chorobą przewlekłą, u których leki przeciwbólowe o działaniu ogólnoustrojowym mogą powodować poważne działania niepożądane. Stosowanie miejscowych leków przeciwzapalnych minimalizuje niekorzystne interakcje z innymi lekami przyjmowanymi przez pacjenta i pozwala im oddziaływać precyzyjnie na miejsce bólu. W przypadku sprayu preparat nanosimy na skórę poprzez rozpylenie go na bolące miejsce, co poprawia precyzję aplikacji. Ponadto skuteczność miejscowych NLPZ była porównywalna z tą uzyskaną po podaniu tych leków innymi drogami.
Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najczęstszą chorobą układu ruchu. Wiąże się z bólem i pogorszeniem jakości życia, zwłaszcza u osób starszych. Leczenie choroby należy rozpocząć od metod zachowawczych, takich jak rehabilitacja i zmiana stylu życia, w tym redukcja masy ciała. U osób starszych, ze względu na ryzyko występowania oprócz choroby zwyrodnieniowej stawów innych chorób współistniejących, bardzo istotne jest przy wyborze leczenia bezpieczeństwo terapii oraz brak ryzyka ewentualnych interakcji lekowych. Siarczan chondroityny plasuje się wysoko wśród leków zmniejszających dolegliwości bólowe, ponieważ w przeciwieństwie do powszechnie stosowanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) nie wywołuje skutków ubocznych, zwłaszcza ze strony układu pokarmowego, sercowo-naczyniowego czy nerek. Szacuje się, że siarczan chondroityny stanowi do 80% glikozaminoglikanów chrząstki stawowej. W jednym z badań wykazano, że już po 10 dniach stosowania siarczanu chondroityny w dawce 800 mg na dobę w płynie stawowym istotnie zwiększało się stężenie kwasu hialuronowego, a efekt ten utrzymywał się do kilku miesięcy. Niewątpliwą zaletą stosowania siarczanu chondroityny jest to, że pacjenci mogą zmniejszyć liczbę stosowanych leków przeciwbólowych, zmniejszając tym samym ryzyko powikłań związanych z ich stosowaniem.
Większość pacjentów ortopedycznych zgłasza się do specjalisty głównie z powodu bólu. Dlatego grupą leków najczęściej stosowanych w ortopedii są niesteroidowe leki przeciwzapalne. Choć są skuteczne w opanowywaniu dolegliwości bólowych, mogą powodować uszkodzenia śluzówki przewodu pokarmowego. Aby temu zapobiec, warto zastosować skojarzoną farmakoterapię niesteroidowych leków przeciwzapalnych z lekami z grupy inhibitorów pompy protonowej. Niesteroidowe leki przeciwzapalne zmniejszają ilość wydzielanego kwasu w żołądku bez zmniejszania ilości jonów H+, przez co mogą bezpośrednio uszkadzać jego śluzówkę. Dodatkowo blokują produkcję prostaglandyn działających hamująco na wydzielanie soku żołądkowego i zwiększająco na wydzielanie śluzu. Uszkadzają naturalną barierę ochronną i powodują powstawanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. IPP podnosi pH w żołądku, przez co zmienia warunki wchłaniania leków i działa negatywnie na absorpcję NLPZ, a w konsekwencji zmniejsza ich działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Połączenie diklofenaku z omeprazolem w formie leku złożonego jest wskazane do objawowego leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby zwyrodnieniowej stawów i zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia owrzodzeń żołądka i dwunastnicy po zastosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Właściwa gastroprotekcja poprzez stosowanie leków złożonych pozwoli zminimalizować ryzyko wystąpienia objawów ubocznych stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych, jak również zapewni optymalne leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne, co przyczyni się do spowolnienia progresji zmian i destrukcji stawów.