Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) jest jedną z najczęstszych chorób stawów oraz jedną z głównych ortopedycznych przyczyn przewlekłego bólu, ograniczenia codziennego funkcjonowania oraz niepełnosprawności w populacji osób dorosłych [2, 4]. Proces chorobowy najczęściej obejmuje stawy kolanowe, biodrowe, stawy rąk i stóp, a także odcinki szyjny oraz lędźwiowy kręgosłupa. Częstość występowania ChZS wzrasta wraz z wiekiem [1]. Dodatkowo znaczenie kliniczne tej choroby zwiększa się w związku z rosnącą częstością otyłości i chorób metabolicznych [7].
Współczesne podejście do ChZS charakteryzuje się holistycznym spojrzeniem na pacjenta – ta jednostka chorobowa jest traktowana jako złożony proces dotyczący całego organizmu, a nie tylko pojedynczego stawu [2, 5]. Obecnie jedynym leczeniem, które w sposób jednoznaczny pomaga pacjentowi w zaawansowanym ChZS, jest zabieg operacyjny. Jego zakres zależy indywidualnie od pacjenta. Początkowo głównym celem terapii pozostaje zmniejszenie bólu, poprawa funkcjonowania chorego oraz możliwie jak największe zmniejszenie progresji objawowej.
REKLAMA
Rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów
Patogeneza ChZS jest wieloczynnikowa i dzieli się na czynniki modyfikowalne i niemodyfikowalne [2]. Do grupy czynników niezależnych od pacjenta należy wiek – ma on najsilniejszy wpływ, który sukcesywnie wzrasta wraz z upływem lat. Ponadto kobiety chorują częściej niż mężczyźni. Dodatkowo znaczący wpływ na wystąpienie choroby mają predyspozycje genetyczne oraz przebyte choroby zapalne. Natomiast do czynników zależnych od stylu życia należą:
- nadwaga oraz otyłość,
- wcześniejsze urazy,
- przeciążenia związane z wykonywaną pracą,
- choroby metaboliczne.
Ostanie badania wskazują na szczególne znaczenie otyłości, którą należy traktować jako czynnik nie tylko mechaniczny, lecz także zapalny i metaboliczny [7, 9]. W opracowaniach klinicznych i rekomendacjach dotyczących ChZS coraz częściej się podkreśla, że nadmierna masa ciała zwiększa obciążenia działające na stawy, ale równocześnie wiąże się z aktywnością tkanki tłuszczowej jako narządu endokrynnego, zdolnego do produkcji mediatorów zapalnych. Takie ujęcie pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego otyłość wiąże się nie tylko z chorobą stawów obciążanych, zwłaszcza stawów kolanowych i biodrowych, lecz także z większym ryzykiem zmian zwyrodnieniowych w lokalizacjach, których nie można wyjaśnić wyłącznie przeciążeniem mechanicznym [7, 11].
Istotą ChZS jest zaburzenie równowagi pomiędzy procesami naprawy i degradacji w obrębie struktur stawowych [2]. Choroba dotyczy nie tylko chrząstki stawowej, ale również warstwy podchrzęstnej, błony maziowej, torebki stawowej, więzadeł, ścięgien i mięśni okołostawowych. W przebiegu choroby dochodzi do aktywacji chondrocytów, produkcji cytokin i chemok...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów
- 4 wydania czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
- Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
- ...i wiele więcej!
Twoje źródło wiedzy i narzędzie codziennej praktyki ortopedycznej.
Kwartalnik dla ortopedów, traumatologów — przekazuje nowoczesną, sprawdzoną wiedzę kliniczną, gotową do zastosowania w codziennej pracy.
