Skuteczna kontrola bólu pooperacyjnego jest jednym z kluczowych elementów opieki okołooperacyjnej w chirurgii ortopedycznej. Współczesne postępowanie opiera się na analgezji multimodalnej, której celem jest zapewnienie odpowiedniej kontroli bólu przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania opioidów i związanych z nimi działań niepożądanych. Metamizol w dawce 1000 mg stanowi istotny element takiego postępowania, szczególnie u pacjentów poddawanych zabiegom związanym z umiarkowanym lub silnym bólem pooperacyjnym, m.in. endoprotezoplastyce stawów biodrowego i kolanowego, operacyjnemu leczeniu złamań, zabiegom rewizyjnym oraz rozległym operacjom kręgosłupa. Jego zastosowanie może zmniejszać natężenie bólu i zapotrzebowanie na opioidy, ułatwiając wczesną mobilizację i rehabilitację. Stosowanie metamizolu powinno uwzględniać przeciwwskazania oraz indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka, w tym ryzyka wystąpienia agranulocytozy.
Autor: Wiktoria Skała
Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) jest przewlekłą, wieloczynnikową chorobą całego stawu i jedną z głównych przyczyn bólu oraz ograniczenia sprawności u osób dorosłych. Coraz większe znaczenie w jej patogenezie przypisuje się otyłości, która oddziałuje na przebieg choroby zarówno poprzez zwiększenie obciążeń mechanicznych, jak i poprzez aktywność metaboliczną oraz prozapalną tkanki tłuszczowej. Ból w ChZS ma złożony charakter i może wynikać ze zmian w kości podchrzęstnej, błonie maziowej oraz tkankach okołostawowych, a u części pacjentów również z mechanizmów sensytyzacji ośrodkowej. Podstawą leczenia zachowawczego pozostają edukacja, redukcja masy ciała, odpowiednio dobrana aktywność fizyczna oraz modyfikacja obciążeń. Zmniejszenie masy ciała może ograniczać zarówno przeciążenie stawów, jak i niekorzystne środowisko metaboliczno-zapalne, natomiast ćwiczenia poprawiają siłę mięśniową, stabilizację i funkcję stawu. Leczenie farmakologiczne, w tym preparaty z grupy SYSADOA, powinno mieć charakter uzupełniający i być elementem indywidualnie dobranej terapii. W zaawansowanych stadiach choroby, zwłaszcza przy utrwalonym bólu i istotnym ograniczeniu funkcji, konieczne może być leczenie operacyjne. Kompleksowe postępowanie pozwala zmniejszyć nasilenie objawów i poprawić funkcjonowanie pacjentów, nie eliminuje jednak postępującego charakteru choroby.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), obejmująca zakrzepicę żył głębokich oraz zatorowość płucną, pozostaje jednym z najistotniejszych powikłań okołooperacyjnych w ortopedii. W codziennej pracy oddziału ortopedycznego problem ten jest szczególnie wyraźny, ponieważ ryzyko ŻChZZ jest nie odległym powikłaniem internistycznym, ale zdarzeniem bezpośrednio wpływającym na wynik operacji – może destabilizować proces fizjoterapii (ból, duszność, ograniczenie wysiłku, konieczność przerwania mobilizacji), zwiększać prawdopodobieństwo reoperacji (np. poprzez konieczność intensyfikacji leczenia przeciwkrzepliwego u chorego z krwawieniem z rany), a także wydłużać leczenie i generować koszty oraz obciążenia organizacyjne. W ortopedii, gdzie celem jest szybki powrót do sprawności i konsekwentna fizjoterapia, każde powikłanie systemowe oddziałuje na wynik funkcjonalny leczenia operacyjnego.
Ból pooperacyjny jest jednym z najczęstszych problemów klinicznych w ortopedii. Operacje takie jak endoprotezoplastyka stawów, zespolenia złamań czy operacje kręgosłupa wiążą się z rozległym śródoperacyjnym uszkodzeniem tkanek, co prowadzi do aktywacji procesów zapalnych. Źle kontrolowany i niewystarczająco uśmierzany ból pooperacyjny może prowadzić do opóźnienia rehabilitacji, wydłużenia hospitalizacji oraz zwiększonego ryzyka powikłań pooperacyjnych [1]. Współczesne wytyczne leczenia bólu pooperacyjnego jednoznacznie podkreślają znaczenie stosowania jednoczasowo kilku leków o odmiennych sposobach działania na różne mechanizmy w układzie nerwowym w celu poprawy skuteczności leczenia bólu i ograniczenia działań niepożądanych [1]. Jednym z przykładów wykorzystywanych w codziennej praktyce jest zastosowanie preparatu skojarzonego zawierającego deksketoprofen i tramadol.