Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa (ŻChZZ) jest jednym z najpoważniejszych powikłań związanych z chirurgią ortopedyczną. Obejmuje swoim spektrum dwie choroby – zakrzepicę żył głębokich (ZŻG) i zatorowość płucną (ZP). Zgodnie z danymi, w samych Stanach Zjednoczonych w ujęciu rocznym ŻChZZ, w szczególności ZP, jest powodem ok. 300 tys. zgonów [1, 2]. Najistotniejszymi czynnikami ryzyka wystąpienia ŻChZZ są zabiegi operacyjne (12,5%), hospitalizacja (12%) oraz urazy kończyn dolnych (7,8%) [3]. Do wystąpienia choroby predysponują wszystkie stany zaburzające hemostazę triady Virchowa, tj. zwolnienie przepływu krwi, uszkodzenie ściany naczynia lub stany zwiększające krzepliwość krwi [4].
Zakrzepy powstają najczęściej w naczyniach żylnych kończyn dolnych oraz miednicy. Zgodnie z danymi, 95% materiału zatorowego powodującego ZP pochodzi z żył kończyn dolnych lub miednicy. Zakrzepy innego pochodzenia, np. tętnicy pachowej czy podobojczykowej, są znacznie rzadsze (1–4%) [5, 6]. Należy jednak podkreślić, że ryzyko powikłań i ciężkiego przebiegu choroby jest takie samo dla zakrzepów powstających zarówno w kończynach górnych, jak i dolnych.
Do najczęściej występujących objawów klinicznych ŻChZZ zalicza się ból i obrzęk okolicy podudzia, tkliwość i bolesność uciskową najbardziej nasiloną wzdłuż przebiegu dużych naczyń żylnych, dodatni objaw Homansa, zwiększone ucieplenie kończyny i/lub poszerzenie układu żył powierzchownych [4]. Objawy charakterystyczne dla ZP to duszność i ból w klatce piersiowej. Ponadto mogą wystąpić: zmniejszona tolerancja wysiłku, suchy kaszel, krwioplucie, zasłabnięcia, utrata przytomności, a w późniejszym okresie objawy wstrząsu [7]. Choroba może mieć przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy.
REKLAMA
Problematyka żylno-zatorowa w ortopedii i traumatologii
U większości pacjentów po urazach obserwuje się zwiększoną aktywność czynników, kaskady krzepnięcia i zmniejszenie aktywności procesu fibrynolizy [6]. Część rozległych urazów jest powikłana także rozległym uszkodzeniem naczyń krwionośnych. W wielu przypadkach pacjenci pourazowi wymagają długotrwałego unieruchomienia. W związku z zaburzeniem każdej ze składowych triady Virchowa, chorzy po urazach są grupą szczególnie narażoną na wystąpienie różnych koagulopatii, których końcowym efektem może być zakrzepica żył głębokich oraz ZP [8]. Częstość występowania ŻChZZ u chorych po urazach szacuje się w granicach 7–58% [8]. Część powikłań j...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów
- 4 wydania czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
- Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
- ...i wiele więcej!
Twoje źródło wiedzy i narzędzie codziennej praktyki ortopedycznej.
Kwartalnik dla ortopedów, traumatologów — przekazuje nowoczesną, sprawdzoną wiedzę kliniczną, gotową do zastosowania w codziennej pracy.
