Dołącz do czytelników
Brak wyników

Znaczenie mezoterapii w leczeniu bólu mięśniowo-szkieletowego

Artykuł | 20 lipca 2018 | NR 6
359

Mezoterapia powinna być włączona jako dodatkowa metoda w leczeniu zlokalizowanego bólu. Może ona działać poprzez dwa mechanizmy. Pierwszy jest wynikiem lokalnej farmakologicznej aktywności stosowanego leku. Drugi, wspierany przez mechaniczne stymulowanie, przez ukłucie igły powodującej aktywacją miejscowych receptorów i ich segmentalne odruchy. W mezoterapii można zastosować niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), leki miorelaksujące, rozszerzające naczynia, kalcytoninę, steroidy, kolagen, witaminy i leki przeciwbólowe. Mezoterapię zaleca się głównie w następujących chorobach: zapalenie ścięgien, choroba zwyrodnieniowa, ból kręgosłupa L-S, ból szyi, uszkodzenie chrząstki i kości, uszkodzenie mięśni. Mezoterapia jest skuteczną i bezpieczną metodą leczenia bólu i powinna być popularna wśród lekarzy.
 

Rys historyczny

Leczenie nakłuciami igłą ma długą historię, a pierwsze wzmianki o zastosowaniu tej techniki pochodzą od Hipokratesa (400 lat p.n.e.), który nakłuwał kolcem z opuncji pacjenta z zespołem bolesnego barku.

Leczenie bólu z zastosowaniem akupunktury jako element medycyny Chińskiej sięga ok. 2000 lat. Pierwszy opis mezoterapii powstał dzięki badaniom i zastosowaniu tej techniki przez francuskiego lekarza dr Michaela Pistora w 1948 r., który leczył ból poprzez infiltrację prokainą. Pistor przeprowadził pierwszy zabieg mezoterapii igłowej u pacjentów z niedosłuchem. Nie uzyskał poprawy słuchu, ale zaobserwował wyraźną poprawę w zakresie zmniejszenia dolegliwości bólowych stawów skroniowo-żuchwowych. Zachęcony wynikami wraz z uczniami zaczął stosować tę technikę w leczeniu migreny oraz innych przewlekłych zespołach bólowych. W 1958 r. opublikował w lokalnym czasopiśmie swoje wyniki, wprowadzając pojęcie „mezoterapii” jako metody leczenia, zaś w 1964 r. założył Francuskie Towarzystwo Mezoterapii.

Od tego czasu zapoczątkowano stosowanie tej techniki w leczeniu zespołów bólowych. Międzynarodowe Towarzystwo Mezoterapii skupia członków z 14 krajów świata. W 1975 r. Włoskie Towarzystwo Mezoterapii dokonało rzetelnej oceny naukowej tej metody na podstawie przeprowadzonych badan klinicznych. W 1987 r. francuska Akademia Medyczna uznała tę metodę leczenia za integralną część medycyny tradycyjnej. W 2005 r. powstało Polskie Towarzystwo Mezoterapii. Najszersze zastosowanie mezoterapii uzyskano w medycynie estetycznej, niemniej jednak warto wrócić do tej metody leczenia bólu w medycynie klasycznej.

Definicja mezoterapii

Mezoterapia to miejscowy zabieg medyczny polegający na dostarczeniu do skóry właściwych substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych. Zgodnie z postulatami Pistora: „mało, rzadko, w dobrze dobrane miejsca”, mezoterapia polega na podaniu preparatów w małych, ale skutecznych dawkach, w wybrane miejsca, cyklicznie. 

Podstawowe techniki stosowane w mezoterapii

W mezoterapii można stosować kilka technik iniekcji zależnych od kąta nachylenia igły i głębokości wkłucia. Do najczęstszych technik stosowanych głównie w kosmetologii należą: śródnaskórkowa, nappage i grudkowa. 

W leczeniu bólu najczęściej stosuje się nakłucia na głębokość 4 mm lub tzw. mezoperfuzję (głębokość 4 mm i głębiej). Czasami można stosować technikę mieszaną (tab. 1).

Tab. 1. Techniki nakłuć stosowane w mezoterapii igłowej

Typ iniekcji Głębokość wkłucia
Śródnaskórkowa < 1 mm
Grudkowa 1 mm
Nappage 2–4 mm
Punkt po punkcie 4 mm
Mezoperfuzja > 4 mm
Swoista systemowa  4 mm lub > 4 mm
Mieszana Różne głębokości

 

Do mezoterapii używa się igieł jednorazowych o długości 4–13 mm i grubości 27G, 30G i 32G. 

Wskazania do stosowania mezoterapii w medycynie klasycznej

Leczenie bólu:

  • choroba zwyrodnieniowa,
  • zespoły bólowe kręgosłupa,
  • zespoły przeciążeniowe,
  • tendinopatie,
  • fibromialgia,
  • zespół algodystroficzny,
  • zapalenie kaletki gęsiej stopki,
  • zespół cieśni kanału nadgarstka.

Leki stosowane w leczeniu bólu techniką mezoterapii:

  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ),
  • kalcytonina,
  • wersenian dwusodowy (EDTA),
  • miorelaksanty (baklofen, diazepam),
  • leki rozszerzające naczynia (pentoksyfilina),
  • lidokaina, mepiwakaina, prokaina,
  • kolagen,
  • glikokortykosteroidy (GKS),
  • witaminy z grupy B,
  • leki chondroprotekcyjne,
  • w wyjątkowych przypadkach przeciwbólowe leki opioidowe.

Zazwyczaj podaje się 0,10–0,20 ml preparatu na jedno wkłucie, zaś wkłucia są w odstępach 2–3 cm. Wkłucie powinno być dokonane szybko, zaś podane leku wolno.

Prawdopodobny mechanizm działania mezoterapii

Leczenie bólu z zastosowaniem mezoterapii polega na uruchomieniu dwóch mechanizmów – lokalnej stymulacji poprzez ukłucie igły oraz miejscowego działania podawanego leku. Wiadomo bowiem, że w wyniku ukłucia zostają pobudzone, podobnie jak w akupunkturze, receptory nocyceptywne oraz zwiększa się ilość wydzielanych endorfin. Z drugiej strony klasyczny lek podany do skóry właściwej osiąga większe stężenie w miejscu podania niż w przypadku, a jego stężenie utrzymuje się znacznie dłużej niż przy podaniu domięśniowym [1].

Na podstawie badań naukowych udowodniono, że przy zastosowaniu mezoterapii podawany lek uzyskuje większe stężenie terapeutyczne w miejscu podania, a jego działanie jest znacznie dłuższe niż przy podawaniu domięśniowym (tab. 2) [2].

Tab. 2. Poziom prokainy (%) po podaniu techniką mezoterapii i po podaniu takiej samej dawki domięśniowo

Czas (godziny) Mezoterapia Podanie do mięśniowe
0 100 100
0,5 74,8 1,6
1.0 41,9 stężenie nieoznaczalne
2,0 32,2 stężenie nieoznaczalne

 

Skuteczność mezoterapii w leczeniu bólu w chorobie zwyrodnieniowej zostało potwierdzone w wielu badaniach naukowych, w których brało udział 1491 pacjentów [3–7]. 

Wskazania do zastosowania mezoterapii w leczeniu bólu mięśniowo-szkieletowego:

Wskazaniami do zastosowania mezoterapii w leczeniu bólu mięśniowo-szkieletowego są: 

  • brak skuteczności dotychczasowych metod terapii,
  • przeciwwskazania lub ograniczone wskazania do stosowania ogólnego NLPZ, GKS lub innych powszechnie stosowanych w leczeniu bólu.

Największą zaletą mezoterapii jest osiągnięcie dobrego efektu przeciwbólowego po zastosowaniu dużo mniejszych dawek leków i ich działaniu miejscowym, co w znacznym stopniu redukuje możliwość wystąpienia objawów niepożądanych. Wykazano, że w leczeniu ostrego bólu kręgosłupa lędźwiowego, tzw. rwy kulszowej, po zastosowaniu mezoterapii redukuje się globalną dawkę GKS i ketoprofenu o połowę, uzyskując ten sam efekt terapeutyczny (ryc. 1) [8].

Taką samą skuteczność mezoterapii udokumentowano również w przypadku leczenia przewlekłego bólu kręgosłupa [9].

Ryc.1 Porównanie dawek glikokortykosteroidów i ketoprofenu w leczeniu rwy kulszowej przy zastosowaniu konwencjonalnych metod leczenia i mezoterapii

Ryc. 2 Schemat leczenia przeciwbólowego z zastosowaniem NLPZ /lekiem przeciwbólowym i/lub miorelaksantem.

Podstawową zasadą leczenia bólu metodą mezoterapii jest szybkie zniesienie odczuwanego bólu poprzez częste iniekcje (2 × w tygodniu), a następnie wydłużanie przerw w nakłuciach w celu utrzymania efektu przeciwbólowego oraz zapobiegania nawrotom bólu, zgodnie z algorytmem (ryc. 2) [10].

Dzięki uzyskaniu skuteczności w leczeniu bólu, jak przy podawaniu ogólnym GKS czy NLPZ, mezoterapia może być z powodzeniem stosowana u osób starszych > 65. roku życia, u których często występują przeciwwskazania do stosowania tego typu leków. Dodatkowo można zastosować preparaty działające skutecznie przeciwbólowo, które nie mają takiego działania przy podawani...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydaia czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy