Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zalecenie kąpieli antyseptycznej przed zabiegami ortopedycznymi

Artykuł | 22 lipca 2018 | NR 3
244

Zakażenia związane z zabiegami ortopedycznymi wywoływane są przede wszystkim przez florę własną pacjenta. Kąpiel antyseptyczna jest procedurą istotnie zmniejszającą liczbę drobnoustrojów kolonizujących miejsce pola operacyjnego.

Stosowanie do kąpieli przedoperacyjnej chlorheksydyny może prowadzić do narastania odsetka drobnoustrojów wielolekoopornych oraz innych efektów niepożądanych. W odróżnieniu od chlorheksydyny stosowanie dichlorowodorku oktenidyny nie prowadzi do powstawania oporności drobnoustrojowej. Ponieważ oktenidyna cechuje się wyższą od chlorheksydyny aktywnością przeciwdrobnoustrojową oraz efektem utrzymującego się działania, powinna być stosowana jako antyseptyk z wyboru do kąpieli pacjenta przed zabiegami ortopedycznymi.

Kąpiel przedoperacyjna z wykorzystaniem środka antyseptycznego jest procedurą medyczną mającą na celu wstępną redukcję miana drobnoustrojów zasiedlających miejsce operowane i jego okolice. Kąpiel antyseptyczna poprzedza właściwą dezynfekcję pola operacyjnego wykonywaną bezpośrednio przed zabiegiem. Wstępna dezynfekcja powinna być wykonywana co najmniej wieczorem w przeddzień operacji, a optymalnie w przeddzień oraz w dniu operacji [1].

Drobnoustroje zasiedlające skórę pacjenta są najczęstszym czynnikiem etiologicznym zakażeń związanych z zabiegami ortopedycznymi, dlatego też stosowanie kąpieli antyseptycznej przekłada się na dobrze udokumentowane zmniejszenie się liczby zakażeń miejsca operowanego [2]. Czynnikami etiologicznymi omawianych zakażeń są przede wszystkim gronkowce (zarówno złociste, jak i skórne). Mając na względzie narastającą lekooporność tych drobnoustrojów oraz związane z nią powikłania i trudności w eradykacji, pytanie, jakie należy postawić, nie powinno brzmieć, czy wykonywać kąpiel antyseptyczną, ale – jakim antyseptykiem ją wykonywać.

Rozważania nad postacią stosowanego antyseptyku mają znaczenie drugorzędne, bowiem nie ma obecnie spójnych doniesień wykazujących silne pod względem dowodowym różnice między zastosowaniem „kąpieli bez wody”, czyli antyseptyków zawartych w chusteczkach, czepkach czy rękawicach do mycia, a tradycyjną formą antyseptyków (płyny, roztwory wodne). Dobrze udokumentowane są natomiast różnice między substancjami aktywnymi antyseptyków, powszechnie stosowanymi we wstępnej dezynfekcji miejsca operowanego, mianowicie między chlorheksydyną oraz dichlorowodorkiem oktenidyny.

Chlorheksydyna jest jednym ze związków przeciwdrobnoustrojowych powszechnie używanych w wielu rejonach antyseptyki. Niestety, wieloletnie i nadmierne stosowanie tego antyseptyku doprowadziło do sytuacji analogicznej do tej, która obserwowana jest obecnie w przypadku antybiotykoterapii, mianowicie do powstania i rozprzestrzeniania się mechanizmów oporności drobnoustrojowej. Do dziś mechanizmy oporności na chlorheksydynę zaobserwowano m.in. u takich patogenów szpitalnych, jak gronkowiec złocisty, pałeczka ropy błękitnej, Acinetobacter baumanii czy Staphylococcus epidermidis [3–6]. Badanie przeprowadzone w 2014 r. wykazało, że nawet ponad połowa szczepów ostatniego z wymienionych gatunków może charakteryzować się znacznie zmniejszoną wrażliwością na chlorheksydynę i obecnością genów kodujących oporność na ten antyseptyk [6]. 

Z mikrobiologicznego punktu widzenia oczywiste jest zatem, że im większa ilość chlorheksydyny będzie używana, tym szybciej rozprzestrzeniać się będą w środowisku szpitalnym mechanizmy oporności na ten antyseptyk. 

Dodatkowym czynnikiem przemawiającym za zaprzestaniem stosowania chlorheksydyny do kąpieli przedoperacyjnej jest fakt, że oporność na ten antyseptyk koreluje z obniżoną wrażliwością (...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydaia czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy