Dołącz do czytelników
Brak wyników

Profilaktyka zakażeń Staphylococcus aureus przed planowanymi zabiegami ortopedycznymi

Artykuł | 20 lipca 2018 | NR 6
199

Zakażenia miejsca operowanego (ZMO) są powikłaniem po zabiegach operacyjnych, które prowadzą do zwiększenia zachorowalności, umieralności, długości pobytu w szpitalu i kosztów opieki zdrowotnej. Zakażenia miejsca operowanego po zabiegach czystych prawie we wszystkich przypadkach są spowodowane przez organizmy endogenne kolonizujące skórę pacjenta, dlatego przygotowanie skóry odgrywa ogromną rolę w profilaktyce ZMO. Na świecie opublikowano wiele wytycznych omawiających przygotowanie pacjenta do zabiegu operacyjnego. Większość z nich rekomenduje wzięcie prysznica/kąpieli przy użyciu mydła zwykłego lub antybakteryjnego przynajmniej wieczorem przed planowanym zabiegiem operacyjnym. Celem tego artykułu jest analiza wniosków z tych wytycznych oraz podsumowanie ogólnych ustaleń.
 

Opublikowane dane wykazały, że pacjenci, u których wystąpiło zakażenie miejsca operowanego (ZMO), dwukrotnie częściej umierają, spędzają o 60% więcej czasu na oddziale intensywnej terapii medycznej i pięć razy częściej są ponownie przyjmowani do szpitala po wypisie [1, 2]. 

Na oddziałach ortopedycznych pacjenci z ZMO stanowią ok. 20% ogólnych zakażeń szpitalnych, ZMO powodują przedłużenie pobytu pacjenta w szpitalu od 12 do
ponad 20 dni oraz zwiększają koszty opieki o ponad 300%. 

Pomimo tego, że zakażenia po zabiegach endoprotezowania stawu biodrowego i kolanowego są rzadkie (< 2%), powodują znaczne komplikacje funkcjonalne,psychospołeczne, finansowe i ekonomiczne dla pacjentów i systemu opieki zdrowotnej. Obecnie przewiduje się, że koszt opieki nad pacjentami z zakażonymi implantami ortopedycznymi przekroczy 1,62 mld dolarów do roku 2020 [2–4].

Zakażenia miejsca operowanego w ortopedii wywoływane są najczęściej przez Staphylococcus aureus i Coagulase-negative staphylococcus. Występowanie zakażenia miejsca operowanego u pacjentów ortopedycznych będących nosicielami Staphylococcus aureus jest od dwóch do dziewięciu razy wyższe. Zakażenia miejsca operowanego wywołane przez Staphylococcus aureus są trudne w leczeniu, ponieważ organizm ten może formułować biofilm na implantach ortopedycznych, co prowadzi do oporności na leczenie antybiotykami [5–7]. Nie dziwią więc rekomendacje opublikowane w listopadzie 2016 r. przez Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization – WHO) pt. Global Guidelines for the Prevention of Surgical Site Infection, które zalecają, aby pacjenci przed planowanym zabiegami operacyjnymi ortopedycznymi i kardiochirurgicznymi, w przypadku stwierdzenia nosicielstwa Staphylococcus aureus, byli dekolonizowani z zastosowaniem donosowej dwuprocentowej mupirocyny z kombinacją lub bez prysznica z chlorheksydną (CHG) (zalecenie silne, umiarkowana jakość dowodów). Konieczność identyfikacji pacjentów będących nosicielami Staphylococcus aureus przed ortopedycznymi zabiegami operacyjnymi rekomendowana jest także w wytycznych APIC (Association for Professionals in Infection Control) [8, 9].

W przypadku pacjentów z uszkodzoną skórą, chorobami skóry, owrzodzeniami, otwartymi ranami czy w przypadku występowania reakcji alergicznych wybór produktów stosowanych w celu eradykacji szczepów MSSA/MRSA jest ograniczony. W wytycznych CDC (Centers for Disease Control and Prevention) z 2015 r. umieszczono informacje, że mydła zawierające chlorheksydynę zazwyczaj nie są używane u pacjentów poniżej linii żuchwy i na otwarte rany [10, 11]. Coraz częściej zdarzają się także reakcje anafilaktyczne po zastosowaniu chlorheksydyny, z tego też powodu FDA (U.S. Food and Drug Administration) opublikowała w lutym 2017 r. alert dotyczący występowania poważnych reakcji alergicznych po zastosowaniu antyseptyków zawierających chlorheksydynę. W trakcie pierwszych retrospektywnych wieloośrodkowych badań w Wielkiej Brytanii oceniano etiologię i wydajność diagnostyczną tryptazy w anafilaksji podczas znieczulenia ogólnego. Dane zebrano z lat 2005–2012 od 161 pacjentów z czterech regionalnych ośrodków w Wielkiej Brytanii. W 5% przypadków reakcja anafilaktyczna była spowodowana przez chlorheksydynę. Dla porównania 8% przypadków anafilaksji było wywołane przez zastosowanie antybiotyków [12, 13]. 

W przypadku pacjentów z ranami, chorobami skóry czy uczuleniem na chlorheksydynę alternatywnym produktem stosowanym w trakcie kąpieli/prysznica antyseptycznego jest dichlorowodorek oktenidyny. Dichlorowodorek oktenidyny stosowany jest do eradykacji pacjentów z MRSA w wielu szpitalach w Wielkiej Brytanii (Derby Hospital, Great Ormond Street Hospital, Basildon and Thurrock University Hospitals, Central Manchester University Hospital, King’s Collego Hospital). Zgodnie z zaleceniami producenta może on być używany u pacjentów z otwartymi ranami. Na podstawie opublikowanych badań można stwierdzić, że stosowanie dichlorowodorku octenidyny do eradykacji MRSA jest skuteczne także u pacjentów z ranami/owrzodzeniami [14–22]. 

W 2010 r. opublikowano przegląd dostępnej literatury opisujący zastosowanie i skuteczność dichlorowodorku oktenidyny w dekolonizacji Staphylococcus aureus (w tym także MRSA). Autorzy stwierdzili, że oktenidyna wydaje się równie skuteczna jak chlorheksydyna w przypadku dekolonizacji MRSA, z występowaniem mniejszej liczby działań niepożądanych [19]. 

Ponieważ ZMO w ortopedii wywoływane są najczęściej przez drobnoustroje będące florą skóry, dlatego ważne jest prawidłowe przygotowanie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydaia czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy