Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki ortopedy

19 lipca 2018

NR 10 (Maj 2018)

Krioterapia jako element rehabilitacji po zabiegach ortopedycznych

0 204

Krioterapia, czyli leczenie zimne, to coraz powszechniej stosowany w rehabilitacji zabieg. Jednak nie każdy może korzystać z terapii zimnem. W artykule omówiono m.in. wskazania i przeciwwskazania do zastosowania tej metody leczenia.

Krioterapia to zabiegi z wykorzystaniem niskich temperatur, czyli leczenie zimnem. Metoda ta była stosowana już w XVII wieku przez Greków i została wprowadzona do użytku dermatologicznego w 1850 r. – wykorzystano jej efekty znieczulające i zwężające naczynia [3].

Od tego czasu wykorzystanie krioterapii było rozwijane w kierunku innych zastosowań, m.in. w neurochirurgii, ginekologii i ostatecznie ortopedii.
Pierwsze zastosowanie kriochirurgii w kościach z przerzutami opisał Marcove, który opisał otwarty system direct pour - metodę wykorzystującą ciekły azot w celu agresywnego wypełnienia jamy nowotworowej kilka razy [1, 4].

Aplikacja zimna jest stosunkowo prostą i niedrogą terapią, która od dziesięcioleci jest akceptowana jako skuteczna niefarmakologiczna interwencja w celu leczenia bólu.

Zwiększa próg odczuwania bólu, zmniejsza stan zapalny i skurcz tkanek. Zimno jest powszechnie stosowane w leczeniu ostrych urazów tkanek miękkich i wykazano jego skuteczność w redukcji bólu w okresie pooperacyjnym po zabiegach chirurgii ortopedycznej.

Zastosowanie zimna w leczeniu

Dokonano przeglądu literatury dotyczącej efektów fizjologicznych zastosowania zimna, jego skuteczności i różnych jego sposobów stosowania oraz wskazań w ortopedii, ze szczególnym zwróceniem uwagi na potencjalne powikłania związane z zastosowaniem tej zimnej procedury. Jednak baza dowodów na wspieranie zastosowania do powszechnej praktyki powierzchownego ochładzania jest ograniczona i istnieje potrzeba lepszej standaryzacji jakości takich procedur w przyszłości po przeprowadzeniu kontrolowanych badań klinicznych z randomizacją [6].

Operacja wszczepienia całkowitej endoprotezy stawu kolanowego (total knee arthroplasty - TKA) jest dobrze ugruntowaną procedurą ortopedyczną dla końcowego stanu zmian artropatycznych kolana, która sama w sobie wykazuje poprawę stanu klinicznego i złagodzenia bólu. Większość pacjentów zgłasza poprawę w zakresie bólu, funkcji i jakości życia zależną od stanu zdrowia (Quality Of Life - QOL) w ciągu 3-6 miesięcy po zabiegu. Pomimo tych usprawnień pacjenci leczeni za pomocą TKA często doświadczają obrzęku, a ból zazwyczaj nasila się 24-48 godzin po operacji, ponadto często zgłaszają także zakłócenia w jakości snu, co jest związane z obrzękiem pooperacyjnym i znaczną utratą krwi.

Aplikacja zimna jest stosunkowo prostą i niedrogą terapią, która od dziesięcioleci jest akceptowana jako skuteczna niefarmakologiczna interwencja w celu leczenia bólu.

Ból pooperacyjny i obrzęk można wytłumaczyć podwyższonym ogólnie i lokalnie poziomem mediatorów stanu zapalnego. Tak więc zastosowanie odpowiedniej, skutecznej terapii miejscowej lub ogólnej, a przez to zmniejszenie reakcji zapalnej może poprawić okołooperacyjne leczenie bólu po TKA. Podczas resekcji TKA konieczne jest nawadnianie - usuwanie resztek kości i tkanek miękkich stanowiących miejsce rozrostu potencjalnej kolonii bakteryjnej, czyli krew i ciepłe środowisko. Korzyści kliniczne wynikające z zastosowania dodatków w roztworach irygacyjnych, takich jak antybiotyk, detergent, płyn hipertoniczny czy sól fizjologiczna, zostały wnikliwie opisane w literaturze. Ciągła irygacja niektórymi dodatkami zmniejszyła znacznie wzrost bakteryjny w zakażeniu okołoprotezowym stawu. Dlatego irygacja rany podczas ortopedycznych zabiegów chirurgicznych, takich jak TKA, może poprawić wyniki chirurgiczne i zmniejszyć komplikacje okołooperacyjne przy niskim koszcie.

Wcześniejsze badania dotyczące krioterapii pooperacyjnej wykazały, że zmniejszenie ilości zapalnych cytokin, które zmieniają metabolizm tkankowy, zmniejsza działanie enzymatyczne, hamuje rozciąganie oraz odruch i zmniejsza skurcz mięśni.

Ponadto stymulacja zimnem może zmniejszyć krwawienie spowodowane przez sączenie kapilarne z jamy szpikowej i powierzchni pola kostnego. Jednak bezpośrednie korzyści po krioterapii pooperacyjnej są niejasne z powodu braku standaryzacji instrumentów, częstotliwości, czasu trwania i temperatury. jak dotąd przeprowadzono niewiele badań oceniających śródoperacyjną krioterapię w TKA [7].

Krioterapia nie znalazła jeszcze ogólnego zastosowana w chirurgii kręgosłupa.

Do zalet krioterapii zalicza się jej pozytywny wpływ na samopoczucie – w trakcie zabiegu w organizmie wydzielają się bowiem endorfiny, zwane hormonami szczęścia.

Opublikowano tylko kilka raportów dotyczących wykorzystania krioterapii jako opatrunku chłodzącego po operacjach na rdzeniu kręgowym. W wyniku jej zastosowania zmniejszył się ból pooperacyjny i skróciła długość hospitalizacji [6]. Jednakże skuteczność kliniczna w tym zakresie nie jest jeszcze ugruntowana.

Ponadto stymulacja zimnem może zmniejszyć krwawienie spowodowane przez sączenie kapilarne z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydaia czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy