Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki ortopedy

31 sierpnia 2018

NR 11 (Sierpień 2018)

Zgoda pacjenta na zabieg w zakresie ortopedii

0 174

Podstawowym prawem pacjenta jest prawo do wyrażania zgody na świadczenia zdrowotne. Zgoda pacjenta jest warunkiem legalności udzielanych świadczeń zdrowotnych, w tym także operacji ortopedycznych. Obowiązkiem ortopedy jest uzyskanie zgody od uprawnionej osoby przed każdym zabiegiem. Celem artykułu jest przedstawienie zasad udzielania zgody na świadczenia zdrowotne – zabieg ortopedyczny.

Do podstawowych standardów prawnych wykonywania zawodu lekarza, także ortopedy, należy przestrzeganie ustawowych praw pacjenta. Fundamentalnym prawem pacjenta jest prawo do wyrażania zgody na świadczenia zdrowotne. Korelatem prawa pacjenta do wyrażania zgody na świadczenia zdrowotne jest obowiązek lekarza uzyskiwania przedmiotowej zgody. Problematykę zgody na świadczenia zdrowotne reguluje ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1318), zwana dalej u.p.p., oraz ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 125) zwana dalej u.z.l. Ortopeda przed zabiegiem ma obowiązek uzyskać na niego zgodę od osoby uprawnionej za wyjątkiem sytuacji szczególnych przewidzianych w ustawie o zawodzie lekarza (m.in. tzw. rozszerzenie pola operacyjnego) pozostających poza zakresem niniejszego artykułu. 
Generalna zasada stanowi, że pacjent dobrowolnie i samodzielnie podejmuje decyzję o podjęciu leczenia bądź jego zaprzestaniu. Wyrażeniem jego woli jest zgoda bądź jej brak. Pacjent, udzielając zgody na interwencję medyczną, pozwala w zakresie tej zgody na naruszenie swojej integralności. Uzyskanie prawidłowej zgody pacjenta jest podstawą działań lekarza. Jeżeli nie jest możliwe uzyskanie jej od samego pacjenta bądź od jego przedstawiciela ustawowego, ostateczną możliwością jest wystąpienie do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody zastępczej. Udzielenie świadczenia zdrowotnego pacjentowi bez zgody może narazić ortopedę na odpowiedzialność karną, cywilną oraz zawodową.

Obowiązek informacyjny ortopedy

Zgoda legalna to zgoda poinformowana i świadomie wyrażona. Dlatego też zgoda pacjenta na zabieg podobnie jak na inne świadczenia zdrowotne musi być poprzedzona informacją. Przed zabiegiem ortopedycznym odpowiednią informację pacjent powinien uzyskać od ortopedy.
Pacjent ma ustawowe prawo do uzyskania informacji od lekarza o swoim stanie zdrowia. Prawo to uregulowane jest od wielu już lat w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r.
o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 31), a także w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 9). Zgodnie z art. 31 u.z.l. każdy lekarz ma obowiązek udzielić pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu. 
Ponadto art. 9 u.p.p. ustanawia ogólne prawo pacjenta do informacji o swoim stanie zdrowia. Zgodnie z ustawą o prawach pacjenta, każdy pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny, przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W rezultacie każdy lekarz, w tym także ortopeda, ma obowiązek przekazać pacjentowi informację o:

  • stanie zdrowia,
  • rozpoznaniu (postawionej diagnozie), np. uszkodzenie lub zerwanie ACL,
  • metodach diagnostycznych, np. rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa kolana,
  • metodach leczniczych (sposobach leczenia), np. operacja wymiany stawu kolanowego,
  • przewidywalnych następstwach zastosowania lub zaniechania wskazanych metod diagnostycznych i leczniczych,
  • wynikach leczenia,
  • rokowaniu.

Po uzyskaniu powyższych informacji pacjent ma prawo przedstawić lekarzowi swoje zdanie w tym zakresie. Przepisy zasadniczo nie wskazują bezpośrednio stopnia konkretyzacji poszczególnych elementów informacji udzielanej obligatoryjnie przez lekarza pacjentowi. Należy przyjąć, że większym stopniem ogólności może cechować się tylko informacja wprowadzająca – o stanie zdrowia, natomiast pozostałe elementy informacji powinny być stosunkowo konkretne, szczególnie w zakresie rozpoznania oraz metod leczenia. Proponowane pacjentowi metody diagnostyki i leczenia powinny być przede wszystkim uzasadnione medycznie. Poza rozpoznaniem, diagnostyką i leczeniem obligatoryjny zakres informacji obejmuje także przewidywalne następstwa (skutki) zastosowania lub zaniechania wskazanych metod diagnostycznych i leczniczych. Należy przyjąć, że ustawodawca wskazuje na „normalne”, typowe (tj. możliwe do przewidzenia i występujące w praktyce) następstwa zastosowania powyższych metod lub ich zaniechania, zwłaszcza polegające na znacznym i istotnym uszczerbku zdrowia. Przewidywalność następstw powinna znajdować uzasadnienie zarówno w fachowej literaturze, jak i w praktyce (doświadczeniu zawodowym). Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 28 września 1999 r. (sygn. akt: II CKN 511/98), nie można jednakże wymagać, by informacja wymieniała wszystkie możliwe objawy następstw zabiegu i zawierała i...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydaia czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy