Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki ortopedy

28 listopada 2018

NR 12 (Listopad 2018)

Ustawowe zasady współpracy ortopedy z pielęgniarkami oraz fizjoterapeutami

0 132

Udzielanie świadczeń zdrowotnych to zazwyczaj praca zespołowa personelu medycznego. Lekarze współpracują przede wszystkim z pielęgniarkami, a ortopedzi także z fizjoterapeutami. Podstawowe zasady współpracy personelu medycznego określa prawo. Ich znajomość jest konieczna dla prawidłowego wykonywania zawodu ortopedy. Celem artykułu jest przedstawienie ustawowych zasad współpracy ortopedy z pielęgniarkami i fizjoterapeutami.

Każdy lekarz, w tym ortopeda, wykonując swój zawód, współpracuje z personelem medycznym innych zawodów, a przede wszystkim z pielęgniarkami, a także z fizjoterapeutami. Ogólne zasady tej współpracy reguluje prawo – pragmatyki zawodowe. Dla prawidłowej współpracy ortopedy z pielęgniarkami i fizjoterapeutami bardzo istotna jest wiedza na temat zakresu ich czynności zawodowych oraz zleceń lekarskich. Ortopeda musi przestrzegać standardów prawnych przedmiotowej współpracy, a za ich naruszenie może ponosić odpowiedzialność prawną. Celem artykułu jest przedstawienie ustawowych zasad współpracy ortopedy z pielęgniarkami i fizjoterapeutami, w tym przybliżenie generalnych zakresów czynności zawodowych oraz kwestii zleceń lekarskich.

Współpraca z pielęgniarkami

Pielęgniarka to zawód medyczny od wielu lat uregulowany ustawowo. Standardy prawne wykonywania zawodu pielęgniarki reguluje obecnie ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1251). W ogólnym ujęciu wykonywanie zawodu pielęgniarki polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych przez osobę mającą odpowiednie kwalifikacje i prawo wykonywania zawodu. Zgodnie z definicją ustawową wykonywanie zawodu pielęgniarki polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w szczególności na:

  • rozpoznawaniu warunków i potrzeb zdrowotnych pacjenta,
  • rozpoznawaniu problemów pielęgnacyjnych pacjenta,
  • planowaniu i sprawowaniu opieki pielęgnacyjnej nad pacjentem,
  • samodzielnym udzielaniu w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych oraz medycznych czynności ratunkowych,
  • realizacji zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji,
  • orzekaniu o rodzaju i zakresie świadczeń opiekuńczo-pielęgnacyjnych,
  • edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia.

Każda pielęgniarka wykonuje generalnie dwa typy czynności, tj. na podstawie zlecenia lekarskiego oraz samodzielne. Ortopedzi są uprawnieni do wydawania zleceń będących podstawą do wykonania przez pielęgniarki poszczególnych czynności stanowiących świadczenia zdrowotne. Za zlecenie lekarskie należy uznać polecenie lekarza skierowane do pielęgniarki wykonania oznaczonej czynności medycznej lub pielęgniarskiej w stosunku do konkretnego pacjenta (np. polecenie podania pacjentowi X leku A w dawce B w formie C). Nie ma szczegółowych przepisów określających zakres informacji, jakie powinno zawierać zlecenie lekarskie. Należy przyjąć, że zlecenie powinno dokładnie określać czynność (w szczególności np. nazwa leku, dawka, sposób podania, czas wykonania itd.), którą ma wykonać pielęgniarka, a także jednoznacznie identyfikować pacjenta, w stosunku do którego należy jej dokonać. Zlecenie lekarskie powinno być napisane czytelnie i zawierać wszystkie dane niezbędne do jego prawidłowego, a także bezpiecznego (dla pacjenta) wykonania. Zlecenie powinno obejmować tylko czynności należące do zakresu wykonywania zawodu pielęgniarki. Nie ma określonego prawem katalogu lub wykazu czynności, które pielęgniarka może wykonywać na zlecenie lekarskie (jest natomiast kilka takich, które może ona wykonywać bez zlecenia lekarskiego).
Wykonanie niektórych zleceń lekarskich (np. związanych z przetoczeniem krwi) wymaga od pielęgniarki dodatkowo posiadania określonych kwalifikacji i umiejętności (np. ukończenia adekwatnego kursu). Zlecenie lekarskie co do zasady musi mieć formę pisemną i musi być odnotowane w dokumentacji medycznej! Zgodnie z art. 15 ustawy pielęgniarskiej pielęgniarka wykonuje zlecenia lekarskie zapisane w dokumentacji medycznej. Jednakże w przypadku zleceń  wykonywanych w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego dopuszczalna jest forma inna niż pisemna – w praktyce ustna i brak bieżącego zapisu w dokumentacji medycznej. Ortopeda może wydać zlecenie zarówno pielęgniarce o statusie pracowniczym (tj. posiadającej umowę o pracę), jak i o statusie niepracowniczym (tj. posiadającej umowę cywilną).
Obowiązek wykonania zlecenia lekarskiego nie jest bezwzględny. Zgodnie bowiem z ustawą pielęgniarską (art. 15 ust. 3) w przypadku uzasadnionych wątpliwości pielęgniarka ma prawo domagać się od lekarza, który wydał zlecenie, by uzasadnił potrzebę jego wykonania. Z uwagi na brak konkretnych regulacji prawnych należy przyjąć, że zgłoszenie potrzeby uzasadnienia może nastąpić w dowolnej formie – zazwyczaj będzie to forma ustna, jednakże powinno być to odnotowane w dokumentacji medycznej. Pielęgniarka może odmówić wykonania zlecenia lekarskiego, podając niezwłoc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydaia czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy