Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiedza praktyczna

6 grudnia 2022

NR 28 (Listopad 2022)

Witamina D: co specjalista chirurgii urazowej wiedzieć o niej powinien

0 113

Uważa się, że witamina D odgrywa kluczową rolę w zdrowiu układu mięśniowo-szkieletowego. Jej klasyczną funkcją jest regulacja homeostazy wapnia i fosforanów, co zapewnia zrównoważony metabolizm kostny, charakteryzujący się zbilansowaną ilością kości resorbowanej i tworzonej. W ostatnich dekadach pojawiło się wiele badań przedklinicznych i klinicznych donoszących o potencjalnie korzystnych dla zdrowia właściwościach witaminy D. Istnieje coraz więcej doniesień wskazujących na istotną rolę niedoboru witaminy D w patogenezie szeregu chorób pozakostnych. Co więcej, szacuje się, że w Polsce większość populacji ogólnej i wszystkie osoby po 65. roku życia mają średni lub ciężki niedobór witaminy D. W ortopedii i traumatologii większość badań wskazuje na jej ogólnie korzystne działanie, jednak szczegółowe znaczenie witaminy D i jej niedoboru stanowi często przedmiot dyskusji. W tym narracyjnym przeglądzie literatury, po pierwsze, opisano właściwości witaminy D i wpływ jej niedoboru na zdrowie układu mięśniowo-szkieletowego, ze szczególnym uwzględnieniem osteoporozy i profilaktyki złamań osteoporotycznych. Po drugie, przedstawiono przegląd badań dotyczących częstości występowania niedoboru witaminy D w traumatologii. Omówiono jej rolę w gojeniu złamań, artroplastyce i osteointegracji implantów ortopedycznych. Podkreślono konieczność prowadzenia dalszych badań.

Witamina D może być syntetyzowana w skórze poprzez promieniowanie ultrafioletowe (głównie promieniowanie UVB, 290–315 nm) lub przyjmowana w diecie (pokarmy bogate w witaminę D lub suplementy). U większości ludzi około 90% witaminy D w organizmie powinno być pozyskiwane w wyniku syntezy skórnej [1]. Naświetlanie skóry powoduje przekształcenie 7-dehydrocholesterolu, pochodzącej z cholesterolu formy prekursorowej, w prewitaminę D3 (cholekalcyferol). Następnie witamina D jest transportowana w postaci związanej z białkiem wiążącym witaminę D (Vitamin D Binding Protein, VDBP) do wątroby, gdzie jest dalej przetwarzana do 25-hydroksywitaminy D 25(OH)D lub kalcydiolu] przez enzym 25-hydroksylazę [1]. 25(OH)D nie jest metabolitem aktywnym, natomiast bardzo stabilnym, o stosunkowo długim okresie półtrwania w surowicy, szacunkowo od 3 do 6 tygodni. Stąd oznaczanie stężenia 25(OH)D surowicy jest wykorzystywane do określenia zaopatrzenia organizmu w witaminę D [1, 2]. Warto zauważyć, że wykazano związek niskiego stężenia witaminy D w surowicy z otyłością, co tłumaczy się zwiększonym odkładaniem lipofilnej witaminy D w rozszerzonych przedziałach tkanki tłuszczowej [2].
Kalcydiol jest prekursorem silnie działającego hormonu steroidowego kalcytriolu (1,25-dihydroksywitaminy D). W nerkach zachodzi proces dalszej hydoksylacji, w którym enzym 1-alfa-hydroksylaza przekształca nieaktywną biologicznie 25(OH)D w 1,25-dihydroksywitaminę D (1,25D), stanowiącą aktywną formę witaminy D. Klasyczną funkcją 1,25D jest regulowanie homeostazy wapnia i fosforanów, zapewniając w ten sposób zrównoważony metabolizm kostny, charakteryzujący się równą ilością resorpcji i tworzenia kości. Ponadto wiadomo, że wpływa on na proliferację, różnicowanie i apoptozę komórek w wielu tkankach, w tym w wielu nowotworach, np. skóry, piersi, prostaty czy jelita grubego [3–8]. Większość biologicznych efektów kalcytriolu stanowią działania genomowe, mediowane przez jego wiązanie się z receptorem witaminy D (VDR). Następnie VDR tworzy heterodimer z receptorem retinoidu X (RXR), który ułatwia translokację VDR z cytoplazmy do jądra. Kompleks ten wiąże się następnie z elementa...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydania czasopisma "Praktyczna Ortopedia i Traumatologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy