Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki ortopedy , Otwarty dostęp

25 lutego 2020

NR 17 (Luty 2020)

Skuteczność etofenamatu w żelu w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów obwodowych i kręgosłupa

131

Przewlekłe drobne urazy stawów obwodowych i stawów kręgosłupa często występujące w codziennym życiu – urazy mięśniowo-szkieletowe – mogą powodować chroniczne stany zapalne tego stawu. Poprzednio doznawane lub wielokrotnie doznawane urazy w tym samym miejscu lub ograniczona elastyczność stawu mogą przyczynić się do powstania przewlekłego zapalenia i bólu. Wstępna ocena takich dolegliwości powinna zawierać pytania dotyczące czasu i mechanizmu jego powstania. Najważniejsze wytyczne kliniczne podczas postępowania w pierwszej kolejności związane są z możliwością wykluczenia złamania oraz określenia, czy radiologicznie można potwierdzić taką sytuację, a także ocenić czas jej wystąpienia. Pomocna może być analiza przebiegu dolegliwości w czasie, tj. dni, tygodni, a nawet miesięcy, kiedy ból i obrzęk uległy nasileniu lub utrwaleniu. Terapia choroby zwyrodnieniowej stawów i stawów kręgosłupa skupia się na kontrolowaniu bólu, utrzymaniu sprawności i kontroli obrzęku.

Częstość występowania choroby zwyrodnieniowej stawów (osteoarthritis – OA) rośnie nie tylko ze względu na większą długość życia, ale również ze względu na nowoczesny styl życia, a w szczególności brak regularnej aktywności fizycznej oraz diety o niskiej zawartości błonnika, a bogatej w cukier i tłuszcze nasycone, które sprzyjają przewlekłemu zapaleniu i otyłości niskiego stopnia.
Niekorzystne zmiany w składzie mikroflory jelitowej (gut microbiome – GMB), zwane dysbiozą mikrobiologiczną, mogą sprzyjać zespołowi metabolicznemu i stanom zapalnym – dwóm ważnym składnikom początku i rozwoju OA.
Biorąc pod uwagę ciężar kliniczny OA i potrzebę zdefiniowania interwencji profilaktycznych i terapeutycznych, ukierunkowanych na modyfikowalne składniki OA, Europejskie Towarzystwo Klinicznych i Ekonomicznych Aspektów Osteoporozy, Zapalenia Chorób Stawowych i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych (European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis, Osteoarthritis and Musculoskeletal Diseases – ESCEO) zwołało ekspercką grupę roboczą do oceny zależności składu GMB w OA.
Taki wkład badawczy wspierają obserwacyjne lub dietetyczne badania interwencyjne na modelach zwierzęcych OA i u ludzi. Ponadto kilka dobrze znanych czynników ryzyka OA wchodzi w interakcje z GMB. Wreszcie GMB jest krytycznym wyznacznikiem metabolizmu leków i ich biodostępności, co może wpływać na odpowiedź OA na leki, szczególnie na leki podawane doustnie w długotrwałej terapii, co zwykle towarzyszy chorobie zwyrodnieniowej. Konieczne są dalsze badania ukierunkowane na temat GMB lub jego metabolitów, aby przenieść obszar OA z leczenia objawowego na zindywidualizowane interwencje ukierunkowane na jego patogenezę [6].
Choroba zwyrodnieniowa stawów jest zespołem pojawiającym się u pacjentów o różnych profilach. Europejskie Towarzystwo Klinicznych i Ekonomicznych Aspektów Osteoporozy i Choroby Zwyrodnieniowej Stawów oraz grupa robocza Towarzystwa Medycyny Geriatrycznej Unii Europejskiej zbadały możliwość zidentyfikowania tych profili pacjentów w OA [3].
Czynniki ryzyka rozwoju OA obejmują:

  • czynniki ogólnoustrojowe (np. wiek, płeć, otyłość, genetykę, rasę i gęstość kości),
  • lokalne i indywidualne czynniki biomechaniczne (np. otyłość, sport, uszkodzenie stawów i osłabienie mięśni).

Większość przewiduje również:

  • postęp choroby, szczególnie uszkodzenie stawów,
  • nieprawidłowe ustawienie – wady lub zniekształcenia pourazowe oraz zapalenie błony maziowej/wysięk.

Charakterystyka profili pacjentów powinna pomóc w lepszym ukierunkowaniu badań, ułatwieniu planowania działań leczniczych i określeniu, którzy pacjenci najbardziej skorzystają na leczeniu. 
Wydaje się, że uogólnione wielostawowe zapalenie kości i stawów oraz miejscowe jednostawowe zapalenie kości i stawów mają dwa różne profile.
Ten pierwszy jest cechą zapalenia kości i stawów współistniejącego ze stanem zapalnym lub zespołem metabolicznym, podczas gdy drugi jest bardziej typowy dla pourazowego zapalenia kości i stawów, szczególnie w przypadkach ciężkiego nieprawidłowego ustawienia.
Inne czynniki biomechaniczne mogą również definiować profile, takie jak nieprawidłowe ustawienie stawów, utrata funkcji łąkotek i uszkodzenie więzadeł.
Wczesne i późne stadium OA pojawiają się jako osobne profile, zwłaszcza pod względem odpowiedzi na leczenie.
Wreszcie istnieją dowody, że są dwa oddzielne profile związane ze zmianami w kościach podchrzęstnych, które mogą określać korzyści z leczenia aktywnego dla kości.

Wywiad i badanie przedmiotowe

Lekarz oceniający dolegliwości powinien zapytać pacjenta o rodzaj ewentualnego lub przebytego urazu, a szczególnie ważne są informacje dotyczące jego mechanizmu i czasu powstania, a jeśli pacjent ma historię nawracających dolegliwości – ocena powinna być bardziej wnikliwa. Pilna interwencja jest zalecana dla pacjentów z wysokim poziomem bólu, szybko narastającym obrzękiem, odczuciem zimna lub drętwienia uszkodzonego stawu oraz niezdolnością udźwignięcia własnego ciężaru ciała, a także istnieniem stanu komplikującego kondycję ogólną pacjenta (np. cukrzyca).
Ponowne badanie pacjenta powinno odbyć się po opanowaniu bieżących dolegliwości, kiedy samo badanie fizykalne nie jest dla pacjenta obciążające lub bolesne.
Najważniejsze są wyniki badania fizykalnego.
Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najczęstszym zaburzeniem mięśniowo-szkieletowym wpływającym na stawy rąk, kolan, bioder i kręgosłup. Proporcjonalnie do częstości występowania, ręka w OA (jako podtyp) otrzymuje stosunkowo mało uwagi w porównaniu z OA stawu biodrowego i kolanowego, a mimo to szacunki wskazują na większą częstość występowania OA ręki niż inne wspólne lokalizacje.
Choroba zwyrodnieniowa stawów dłoni jest heterogenną chorobą z udziałem różnych stawów: kciuka i palców, ma różne profile objawów, w tym od bezobjawowego przebiegu choroby do bardziej dotkliwego – podzbiór z radiograficznymi dowodami erozji centralnej.
Badania epidemiologiczne dotyczące rozpowszechnienia OA dłoni dają szerokie szacunki ze względu na różnice w definicjach chorób, rodzajach populacji i/lub czynnikach ryzyka, takich jak genetyczne czynniki lub ekspozycje środowiskowe w różnych kohortach. 
Częstość występowania OA ręki w badaniu radiograficznym: ich szacunki wahają się od 38–44% w USA do 61% w Holandii, chociaż spory odsetek osób z radiologicznym dowodem OA nie ma objawów ani niepełnosprawności. Objawowe i zgłaszane dolegliwości przedstawiają podobne dla oszacowania rozpowszechnienia OA ręki i wynoszą odpowiednio 7–14% i 4–6%. Częstość występowania OA wzrasta wraz z wiekiem, a rozpowszechnienie OA ręki w 6 krajach europejskich szacuje się na 17% wśród osób w wieku 65–80 lat.
Testy laboratoryjne mogą być przydatne w długoterminowych badaniach modyfikujących strukturę występowania OA.
W progresji OA wiele markerów biologicznych zostanie uwolnionych w płynie maziowym, krwi i moczu, odzwierciedlając degradację lub syntezę chrząstki, kości lub błony maziowej (np. enzymy, fragmenty macierzy, czynniki wzrostu).
Jednak nadal potrzebne są dalsze prace nad tym, jak mierzone zmiany korelują z postępem choroby.
Biomarkery zapalenia kości i stawów mogą być przydatne do oceny przebudowy stawów i postępu choroby, jednak obecnie gromadzenie danych o biomarkerach może być ograniczone do celów badawczych [4].
Biomarkery mogą być cząsteczkami strukturalnymi lub fragmentami związanymi z chrząstką, kością lub błoną maziową i być specyficzne dla jednego rodzaju tkanki stawowej lub wspólne dla nich wszystkich. Mogą reprezentować degradację lub syntezę tkanek i być mierzone w płynie maziowym, krwi lub moczu. Mogą być związane z metabolizmem kolagenu, metabolizmem agrekanu lub innymi procesami, takimi jak biomarkery zapalne i adipokiny. Niektóre biomarkery i metody zostały zbadane jako predyktory bólu w OA stawu kolanowego [5].
Zdrowe starzenie się jest definiowane jako proces rozwijania i utrzymywania zdolności funkcjonalnych, które umożliwiają dobre samopoczucie osób starszych. Fizjologiczne starzenie się w dobrej formie ogólnej pacjenta zależy od wewnętrznej umiejętności połączenia zdolności fizycznych i umysłowych oraz środowiska, które jednostka zamieszkuje, i jej interakcji z nimi.
Utrzymanie zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego podczas starzenia się jest kluczowym wyznacznikiem zdolności funkcjonalnych. Sarkopenia, osteoporoza i OA to triada chorób starzejącego się układu mięśniowo-szkieletowego, które w znacznym stopniu przyczyniają się do globalnego obciążenia chorobami i niepełnosprawnością na całym świecie.
Zapobieganie im i przeciwdziałanie wywoływanym przez nie zaburzeniom mają coraz większe znaczenie wraz ze wzrostem starzejącej się populacji.
W nowej inicjatywie Chińskie Stowarzyszenie Medyczne, Chińskie Towarzystwo Osteoporozy i Badań Mineralnych Kości oraz Europejskie Towarzystwo Kliniczne poddały badaniom ekonomiczne aspekty osteoporozy, OA i chorób uk...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy