Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki ortopedy , Otwarty dostęp

27 listopada 2020

NR 20 (Listopad 2020)

Epidemia koronawirusa SARS-CoV-2 w Polsce – wybrane aspekty prawne

0 159

Obecnie istotny wpływ na działalność leczniczą ma epidemia koronawirusa SARS-CoV-2. Choroby zakaźne i zakażenia podlegają regulacjom prawnym. Celem artykułu jest przybliżenie podstawowych pojęć i instytucji prawnych związanych z epidemią koronawirusa SARS-CoV-2 w Polsce.

Obecnie w Polsce i na świecie poważny problem epidemiologiczny oraz społeczny stanowi epidemia zakażeń koronawirusem SARS-CoV-2, powodującym chorobę zakaźną COVID-19 (od ang. Coronavirus Disease 2019). Epidemia wpływa na ograniczenia, a także na zmianę zasad udzielania świadczeń zdrowotnych.
Prawo od lat określa instrumenty zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych oraz zakażeń. W świetle prawa polskiego choroba zakaźna to choroba, która została wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy, natomiast zakażenie oznacza wniknięcie do organizmu i rozwój w nim biologicznego czynnika chorobotwórczego. Szczególnym rodzajem zakażenia jest zakażenie szpitalne jako zakażenie, które wystąpiło w związku z udzieleniem świadczeń zdrowotnych, w przypadku gdy choroba:

POLECAMY

  • nie pozostawała w momencie udzielania świadczeń zdrowotnych w okresie wylęgania albo
  • wystąpiła po udzieleniu świadczeń zdrowotnych, w okresie nie dłuższym niż najdłuższy okres jej wylęgania. 

W Polsce problematykę zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych u ludzi reguluje ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1845). Przepisy powyższej ustawy stosuje się do zakażeń i chorób zakaźnych, których wykaz jest określony w załączniku do ustawy, oraz do biologicznych czynników chorobotwórczych wywołujących te zakażenia i choroby. W powyższym wykazie nie było wymienionego zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Ustawa stanowi jednakże, że w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej innych niż wymienione w powyższym wykazie Minister Zdrowia może ogłosić, w drodze rozporządzenia, zakażenie lub chorobę zakaźną oraz, o ile jest znany, wywołujący je biologiczny czynnik chorobotwórczy. 
Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 lutego 2020 r. w sprawie zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2, od dnia 28 lutego 2020 r. zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 zostało objęte przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Dlatego też zasady i instytucje prawne, uregulowane od lat w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, mogą być w pełni stosowane w obecnej sytuacji do walki z zakażeniami koronawirusem. Ponadto w trakcie epidemii koronawirusa powyższa ustawa była już kilkakrotnie nowelizowana, a także wydano do niej nowe akty wykonawcze. W czasie epidemii zmiany regulacji prawnych są bardzo dynamiczne i należy na bieżąco je monitorować.
Celem artykułu jest przybliżenie podstawowych pojęć i instytucji prawnych związanych z epidemią koronawirusa SARS-CoV-2, a w szczególności mających znaczenie praktyczne w życiu zawodowym i prywatnym ortopedów (według stanu prawnego na dzień 25.10.2020). W artykule przedstawiono m.in. instytucje kwarantanny i izolacji, którym coraz częściej są poddawani zarówno pacjenci ortopedów, jak i sami ortopedzi i ich rodziny.
Jesienny duży wzrost zachorowań na COVID-19 wymusił modyfikację strategii walki z SARS-CoV-2. W każdym województwie powstał szpital koordynacyjny, który kieruje opieką nad pacjentami z koronawirusem. Przyznano większą swobodę lekarzom POZ w zakresie kierowania pacjentów na badania w kierunku COVID-19, m.in. otrzymali oni uprawnienie do samodzielnego kierowania pacjentów do izolacji domowej lub izolatorium. Ponadto od 24 października 2020 r. cała Polska znajduje się w obszarze czerwonym.

Stan epidemii

W związku z epidemią koronawirusa SARS-CoV-2 od 20 marca 2020 r. na terytorium RP wprowadzono, na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, obowiązujący do odwołania stan epidemii. Został on poprzedzony obowiązującym przez tydzień stanem zagrożenia epidemicznego.
Stan epidemii oznacza sytuację prawną wprowadzoną na danym obszarze w związku z wystąpieniem epidemii, w celu podjęcia określonych w ustawie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych dla zminimalizowania jej skutków. W świetle prawa „epidemia” oznacza wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie, albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących. Stan epidemii to nie to samo, co stan nadzwyczajny przewidziany w Konstytucji RP. 
Stan epidemii na obszarze województwa lub jego części ogłasza i odwołuje wojewoda, w drodze rozporządzenia, na wniosek państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Jeżeli zagrożenie epidemiczne lub epidemia występują na obszarze więcej niż jednego województwa, stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii ogłasza i odwołuje, w drodze rozporządzenia, Minister Zdrowia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, na wniosek Głównego Inspektora Sanitarnego. Wprowadzenie stanu epidemii skutkuje różnymi ograniczeniami dla życia społecznego, a także istot-
nie wpływa na działalność leczniczą.
W przypadku wystąpienia stanu epidemii o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów:

  • zagrożony obszar wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego,
  • rodzaj stosowanych rozwiązań.

W rezultacie wydawane są sukcesywnie kolejne rozporządzenia Rady Ministrów, określające ogólne ograniczenia oraz miasta i powiaty należące do strefy żółtej i czerwonej, jak i szczególne ograniczenia im przypisane. Obecnie w przedmiotowym zakresie obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1758). Powyższe rozporządzenie ustala, że obszarem, na którym wystąpił stan epidemii wywołany zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ze wskazaniem następujących rodzajów obszarów, na których obowiązują dodatkowe ograniczenia, nakazy i zakazy w związku z wystąpieniem stanu epidemii:

  • obszar obejmujący powiaty, których wykaz jest określony w załączniku do rozporządzenia, zwany obszarem czerwonym;
  • obszar obejmujący powiaty nieobjęte wykazem, o którym mowa w pkt 1, zwany obszarem żółtym.

Według najnowszych przepisów (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii) od 24 października cała Polska stanowi obszar czerwony. W rezultacie w każdym powiecie obowiązują dokładnie takie same obostrzenia (m.in. w zakresie zdalnego nauczania, zasłaniania ust i nosa, przemieszczania się, funkcjonowania gastronomii, sklepów, imprez kulturalnych i zgromadzeń). 
Stan epidemii wpływa na zasady udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Przykładowo zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne i zlecenia naprawy mogą być wystawiane, do odwołania, za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. W związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, od dnia 24 października 2020 r. ponownie obowiązuje czasowy zakaz prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego i rehabilitacji w ramach prewencji rentowej w uzdrowiskach. Pacjenci, którzy rozpoczęli leczenie uzdrowiskowe przed dniem 24 października 2020 r., kontynuują leczenie zgodnie z harmonogramem.

Kwarantanna i nadzór epidemiologiczny

Fundamentalną sprawą dla legalnego udzielania każdemu pacjentowi świadczeń zdrowotnych jest wyrażenie przez niego (lub jego przedstawiciela ustawowego) zgody na konkretne świadczenie zdrowotne. Jednakże prawo przewiduje w wyjątkowych sytuacjach udzielanie świadczeń zdrowotnych bez zgody pacjenta, a nawet wbrew jego woli (tzw. przymus medyczny). Przymus jest stosowany 
m.in. w związku z chorobami zakaźnymi. 
Formami szeroko rozumianego przymusu medycznego związanego z chorobami zakaźnymi, a mającymi obecnie istotne znaczenie praktyczne, są: kwarantanna, nadzór sanitarno-epidemiologiczny, hospitalizacja i izolacja. W czasie trwania epidemii zmieniły się przepisy dotyczące powyższych instytucji prawnych w aspekcie zakażeń koronawirusem/choroby COVID-19, a w szczególności wydano nowe rozporządzenia Ministra Zdrowia (najpierw z dnia 7 marca 2020 r., potem z dnia 6 kwietnia 2020 r.) Wprowadzono także instytucję izolatoriów.
W świetle prawa kwarantanna oznacza odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Kwarantanna ma charakter czasowy i cel zapobiegawczy. Związana jest ona z zakazem opuszczania miejsca odbywania kwarantanny. Dotyczy ona osób zdrowych, mających jednakże styczność z osobami zakażonymi. W jej trakcie może też się okazać, że osoba jej podlegająca zachorowała na COVID-19 i wtedy ulega zmianie zastosowany instrument ustawowy. Policja ma prawo kontroli osób przebywających na kwarantannie. Przepisy przewidują ponadto możliwość nałożenia kary finansowej do 30 tys. zł na te osoby, które kwarantanny nie przestrzegają. 
Zgodnie z ustawową zasadą generalną osoby, które były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, a nie wykazują objawów chorobowych, podlegają obowiązkowej kwarantannie, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej, przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio: narażenia albo styczności. Obowiązkowa kwarantanna może być stosowana wobec tej samej osoby więcej niż raz, do czasu stwierdzenia braku zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego. Jednakże w stosunku do konkretnych zakażeń/
/chorób zakaźnych przepisy szczególne mogą wskazywać na konkretne długości czasu kwarantanny. W przypadku SARS-CoV-2 pierwotnie było to 14 dni, a obecnie po zmianie przepisów (od 2 września 2020 r.) jest to 10 dni. Zgodnie bowiem ze znowelizowanym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego okres obowiązkowej kwarantanny z powodu narażenia na zakażenie SARS-CoV-2 u osób, u których nie wystąpiły objawy choroby COVID-19, albo styczności ze źródłem zakażenia, ulega zakończeniu po 10 dniach, licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio: narażenia albo styczności. Państwowy powiatowy inspektor sanitarny, w uzasadnionych przypadkach, decyduje o skróceniu albo zwolnieniu z obowiązku odbycia kwarantanny.
Nadzór epidemiologiczny oznacza obserwację osoby zakażonej lub podejrzanej o zakażenie, bez ograniczenia jej swobody przemieszczania się, wykonywania badań sanitarno-epidemiologicznych u tej osoby w celu wykrycia biologicznych czynników chorobotwórczych lub potwierdzenia rozpoznania choroby zakaźnej. Nadzór ten obejmuje zebranie, analizę i interpretację informacji o okolicznościach i skutkach zakażenia (nadzór indywidualny), jak i stałe, systematyczne gromadzenie, analizę oraz interpretację informacji o zachorowaniach lub innych procesach zachodzących w sferze zdrowia publicznego, wykorzystywane w celu zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych (nadzór ogólny). 
Dla nadzoru epidemiologicznego w praktyce istotne znaczenie mają badania sanitarno-epidemiologiczne. Badanie sanitarno-epidemiologiczne to zgodnie z definicją ustawową badanie, w którego skład wchodzą: badania lekarskie, badania laboratoryjne oraz dodatkowe badania i konsultacje specjalistyczne, wykonywane w ramach nadzoru epidemiologicznego w celu wykrycia biologicznych czynników chorobotwórczych lub potwierdzenia rozpoznania choroby zakaźnej. 
Zgodnie z ustawową zasadą generalną osoby, które były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, a nie wykazują objawów chorobowych, podlegają nadzorowi epidemiologicznemu, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej, przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio narażenia albo styczności.
Obowiązkowa kwarantanna lub nadzór epidemiologiczny mogą być stosowane wobec tej samej osoby więcej niż raz, do czasu stwierdzenia braku zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego.

Hospitalizacja i izolacja

W celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych, w tym COVID-19, osoby chore na chorobę zakaźną albo osoby podejrzane o zachorowanie na chorobę zakaźną mogą podlegać obowiązkowej hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych.
Hospitalizacja oznacza ogólnie przyjęcie do szpitala w celu leczenia (diagnostyki). Zasadą jest, że przyjęcie do szpitala wymaga świadomej i dobrowolnej zgody pacjenta (lub jego przedstawiciela ustawowego). Przymusowa hospitalizacja, czyli przyjęcie i pozostawienie pacjenta w szpitalu w celu leczenia wbrew jego woli, stanowi wyjątek od powyższej zasady i dotyczy m.in. określonych prawem chorób zakaźnych/zakażeń.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 607) określa choroby zakaźne powodujące powstanie obowiązku hospitalizacji. Zgodnie z powyższym rozporządzeniem
obowiązkowej hospitalizacji podlegają m.in. osoby, u których stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2 lub zachorowanie na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19), lub podejrzenie zakażenia lub zachorowania, jeżeli nie zostały przez lekarza lub felczera skierowane do leczenia lub diagnostyki laboratoryjnej w kierunku wirusa SARS-CoV-2 w ramach obowiązkowej izolacji lub izolacji w warunkach domowych.
W świetle prawa izolacja polega na odosobnieniu osoby lub grupy osób chorych na chorobę zakaźną albo osoby lub grupy osób podejrzanych o chorobę zakaźną, w celu uniemożliwienia przeniesienia biologicznego czynnika chorobotwórczego na inne osoby. Należy wyodrębnić dwa rodzaje izolacji: izolację w warunkach domowych oraz izolację w innych warunkach (pozadomowych). 
Izolacja w warunkach domowych to odosobnienie osoby chorej z przebiegiem choroby zakaźnej niewymagającej bezwzględnej hospitalizacji ze względów medycznych w jej miejscu zamieszkania lub pobytu, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Izolacja domowa jest stosowana u pacjentów, którzy mają dodatni wynik badania w kierunku koronawirusa SARS-CoV-2 i nie mają objawów choroby lub wykazują łagodne, umiarkowane objawy choroby COVID-19 (np. stan podgorączkowy, kaszel, ból gardła, osłabienie). 
Na podstawie art. 34 u.z.z.z.ch.z., w celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych, osoby chore na chorobę zakaźną albo osoby podejrzane o zachorowanie na chorobę zakaźną mogą podlegać obowiązkowej izolacji lub izolacji w warunkach domowych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. obowiązkowej izolacji lub izolacji w warunkach domowych podlegają osoby, u których stwierdzono zakażenie wywołane wirusem SARS-CoV-2 lub zachorowanie na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19), lub podejrzenie zakażenia lub zachorowania, wobec których lekarz nie zastosował obowiązkowej hospitalizacji. Osoby, u których COVID-19 przebiega łagodnie, nie zawsze wymagają pobytu w szpitalu. Zamiast tego lekarz może im zalecić izolację w warunkach domowych, aby nie narażały innych na zakażenie.
Lekarz, który podejrzewa lub rozpoznaje zakażenie lub chorobę zakaźną powodującą powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych u danej osoby, w tym w związku z COVID-19:

  • kieruje osobę, u której stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2 lub zachorowanie na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19), do wskazanego szpitala oraz niezwłocznie informuje ten szpital o tym fakcie, chyba że po dokonaniu oceny stanu klinicznego tej osoby kieruje ją do leczenia lub diagnostyki laboratoryjnej w kierunku wirusa SARS-CoV-2, do miejsca izolacji lub izolacji w warunkach domowych;
  • niezwłocznie przekazuje informację o powyższym skierowaniu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu lub państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu właściwemu dla miejsca pobytu osoby podejrzanej o zakażenie lub zachorowanie albo zakażonej lub chorej na chorobę zakaźną;
  • poucza osobę chorą lub osobę sprawującą prawną pieczę nad chorą osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekuna faktycznego, o powstałym obowiązku izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz odnotowuje ten fakt w dokumentacji medycznej pacjenta;
  • zleca transport sanitarny do wskazanego szpitala albo miejsca izolacji, albo izolacji w warunkach domowych w przypadku pacjenta, który nie jest w stanie samodzielnie przemieszczać się lub którego stan zdrowia to uzasadnia, albo przekazuje pacjentowi informację o konieczności nieprzemieszczania się środkami publicznego transportu zbiorowego;
  • podejmuje inne działania zapobiegające szerzeniu się zachorowań.

Osoby skierowane do izolacji w warunkach domowych z rozpoznaniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 lub zachorowania na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) nie później niż w siódmej dobie odbywania izolacji w warunkach domowych otrzymują na numer telefonu wskazany w systemie teleinformatycznym, udostępnionym przez jednostkę podległą Ministrowi Zdrowia, właściwą wiadomość tekstową o konieczności skontaktowania się z lekarzem POZ, w celu uzyskania informacji o czasie trwania izolacji domowej.
Zakończenie izolacji następuje:

  • po 3 dniach bez gorączki oraz bez objawów infekcji ze strony układu oddechowego, ale nie wcześniej niż po 13 dniach od dnia wystąpienia objawów, w przypadku pacjenta z objawami klinicznymi;
    –    w izolacji szpitalnej albo w izolatorium, chyba że lekarz sprawujący opiekę nad pacjentem przedłuży okres tej izolacji;
    –    w izolacji w warunkach domowych, chyba że lekarz POZ, który udzielił teleporady lub porady w warunkach domowych nie wcześniej niż w ósmej dobie odbywania tej izolacji, przedłuży okres jej trwania;
  • po 10 dniach od daty uzyskania pierwszego dodatniego wyniku testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2 w przypadku pacjenta bez objawów klinicznych, chyba że lekarz POZ, który udzielił teleporady lub porady w warunkach domowych nie wcześniej niż w ósmej dobie odbywania tej izolacji, przedłuży okres jej trwania.

W szczególnych sytuacjach, w tym w przypadku osób wykonujących zawód medyczny (np. lekarzy ortopedów) lub sprawujących opiekę nad osobami przebywającymi w domach 
pomocy społecznej, lub innych uzasadnionych klinicznie, zakończenie izolacji pacjenta, w przypadku którego uzyskano dodatni wynik testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2, następuje po uzyskaniu dwukrotnie ujemnego wyniku tego testu z próbek pobranych w odstępach co najmniej 24-godzinnych, niezależnie od liczby dni, które upłynęły od ostatniego dodatniego wyniku diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2 i od rodzaju objawów klinicznych.
W związku z epidemią została wprowadzona nowa instytucja izolatoriów. Zostały w nie przekształcone m.in. niektóre hotele i pensjonaty. Opieka w izolatorium polega na zapewnieniu pobytu w obiekcie, spełniającym kryteria określone w standardzie, oraz opieki zdrowotnej personelu medycznego w zakresie określonym w standardzie, osobom, u których stwierdzono zachorowanie na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 lub podejrzenie zachorowania. Opiekę zdrowotną w izolatorium zapewnia podmiot leczniczy wykonujący działalność leczniczą w rodzaju leczenie szpitalne. Standard organizacyjny opieki w izolatorium sprawowanej w związku z przeciwdziałaniem zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 określa załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2020 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki w izolatoriach (Dz. U. z 2020 r., poz. 539).

Przymus pracy przy zwalczaniu epidemii

W czasie epidemii może mieć zastosowanie ustawowy przymus pracy, bowiem pracownicy podmiotów leczniczych, osoby wykonujące zawody medyczne, np. lekarze oraz osoby, z którymi podpisano umowy na wykonywanie świadczeń zdrowotnych, mogą być skierowani do pracy przy zwalczaniu epidemii. Do pracy tej mogą być delegowane także inne osoby, jeżeli jest to uzasadnione aktualnymi potrzebami podmiotów kierujących zwalczaniem epidemii.
Skierowanie do pracy przy zwalczaniu epidemii następuje w drodze decyzji. Decyzję o skierowaniu do pracy przy zwalczaniu epidemii na terenie województwa, w którym osoba skierowana posiada miejsce pobytu lub jest zatrudniona, wydaje właściwy wojewoda, a w razie skierowania do pracy na obszarze innego województwa – Minister Zdrowia. Od decyzji wojewody przysługuje odwołanie do Ministra Zdrowia.
Skierowaniu do pracy niosącej ryzyko zakażenia przy zwalczaniu epidemii nie podlegają m.in.:

  • osoby, które nie ukończyły 18 lat bądź ukończyły 60 lat;
  • kobiety w ciąży;
  • osoby samotnie wychowujące dziecko w wieku do 18 lat;
  • osoby wychowujące dziecko w wieku do 14 lat;
  • inwalidzi i osoby z orzeczonymi chorobami przewlekłymi, na których przebieg ma wpływ zakażenie lub zachorowanie na chorobę zakaźną będącą przyczyną epidemii, lub orzeczona choroba przewlekła ma wpływ na przebieg lub zachorowanie na chorobę zakaźną.

Decyzja o skierowaniu do pracy przy zwalczaniu epidemii stwarza obowiązek pracy przez okres do 3 miesięcy w podmiocie leczniczym lub w innej jednostce organizacyjnej wskazanych w decyzji. 
Osobie skierowanej do pracy przy zwalczaniu epidemii dotychczasowy pracodawca jest obowiązany udzielić urlopu bezpłatnego na czas określony w powyższej decyzji. Podmiot leczniczy lub jednostka organizacyjna nawiązują z osobą skierowaną do pracy stosunek pracy na czas wykonywania określonej pracy, na okres nie dłuższy niż wskazany w decyzji. 
Osobie skierowanej do pracy przysługuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości nie niższej niż 150% przeciętnego wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego na danym stanowisku pracy w zakładzie wskazanym w tej decyzji lub w innym podobnym zakładzie, jeżeli w zakładzie wskazanym nie ma takiego stanowiska. Wynagrodzenie nie może być niższe niż wynagrodzenie, które osoba skierowana do pracy przy zwalczaniu epidemii otrzymała w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym wydana została decyzja o skierowaniu jej do pracy przy zwalczaniu epidemii. Przez czas trwania obowiązku z osobą skierowaną do pracy przy zwalczaniu epidemii nie może być rozwiązany dotychczasowy stosunek pracy ani nie może być dokonane wypowiedzenie umowy o pracę, chyba że istnieje podstawa do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. 
Obecnie w sejmie trwają prace nad zmianą zasad kierowania personelu medycznego do pracy przy zwalczaniu epidemii oraz zasad wynagradzania z tego tytułu. Między innymi proponowane jest podwyższenie do 200% (z dotychczasowego 150%) wynagrodzenia zasadniczego dla osób skierowanych przez wojewodę do pracy związanej ze zwalczaniem COVID-19. Ponadto samorządy zawodów medycznych mają przekazywać, na wniosek odpowiednio wojewody albo Ministra Zdrowia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, wykaz osób wykonujących zawody medyczne, które mogą być skierowane do pracy przy zwalczaniu epidemii, zawierający: imię, nazwisko, adres miejsca zamieszkania i numer prawa wykonywania zawodu medycznego. 

Przypisy