Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki ortopedy , Otwarty dostęp

31 sierpnia 2018

NR 11 (Sierpień 2018)

Praktyczne zastosowanie kompleksu osseinowo- -hydroksyapatytowego w leczeniu złamań niskoenergetycznych

0 244

Złamania niskoenergetyczne stanowią poważny problem epidemiologiczny zarówno w Polsce, jak i na świecie. Możliwości interwencji farmakologicznej po dokonanym złamaniu są ograniczone. W artykule zaprezentowano dane doświadczalne i kliniczne dotyczące skuteczności leczenia za pomocą kompleksu osseinowo-hydroksyapatytowego (OHC), jego działania na metabolizm kostny, odczuwanie bólu oraz jakość życia. Przedstawione wyniki wskazują na możliwość wykorzystania OHC w leczeniu uzupełniającym w procesie gojenia złamań, jako bezpiecznej opcji terapeutycznej dostępnej w warunkach polskich.

Złamania niskoenergetyczne są podstawowym objawem klinicznym osteoporozy. W 2000 r. na świecie odnotowano ok. 9 milionów złamań osteoporotycznych [1], w Polsce problem złamań dotyczy populacji szacowanej na 2 miliony osób [2]. W zakresie profilaktyki złamań czynionych jest wiele starań, natomiast tematowi farmakologicznego wpływu na leczenie złamań poświęca się mniej uwagi. Na gojenie wpływa wiele czynników [3]. Część z nich ma charakter ogólnoustrojowy, np. wiek, stan odżywienia, wpływ układu hormonalnego, witamin (D, C, A, K), palenie papierosów, niektóre choroby. Klasycznym przykładem choroby pogarszającej gojenie jest cukrzyca. Także niektóre leki, np. steroidy nadnerczowe, mogą upośledzać gojenie złamań. Do czynników o charakterze lokalnym uczestniczących w procesie gojenia złamań należą: transformujący czynnik wzrostu β (transforming growth factor β – TGF-β), interleukina 1 (IL-1), czynniki wzrostowe, takie jak insulinopodobny czynnik wzrostu (insulin-like growth factor 1 – IGF1), czynnik wzrostu fibroblastów (fibroblast growth factor – FGF), płytkopochodny czynnik wzrostu (platelet-derived growth factor – PDGF), cytokiny, prostaglandyny, leukotrieny [3]. 
Tematem niniejszej pracy jest wykorzystanie kompleksu osseinowo-hydroksyapatytowego (osseinum hydroxyapatitum compositum – OHC) w leczeniu złamań niskoenergetycznych.  Kompleks osseinowo-hydroksyapatytowy zawiera w składzie peptydy niekolagenowe, kolagen, wapń i fosfor. Każda tabletka zawiera wapń i fosfor w fizjologicznym stosunku 2:1. Organiczne składniki leku (kolagen i peptydy niekolagenowe) obejmują insulinopodobne czynniki wzrostu 1 i 2 oraz TGF-β [4].
Istnieje wiele danych o charakterze doświadczalnym, które sugerują pozytywny wpływ OHC na proces gojenia kości [5]. Schmidt i wsp. [5-7] przeprowadzili eksperyment na dorosłych osobnikach szczurów Wistar, u których wywiercono pod znieczuleniem po dwa otwory w kości udowej i wszczepiono dwa dokładnie dopasowane implanty z tlenku glinu. Zwierzęta podzielono na pięć grup po pięć osobników każdą, a następnie albo podawano im doustnie kompleks OHC w dawce 20 mg (grupa I) lub 100 mg (grupa II), lub hydroksyapatyt w dawce 10 mg (grupa III), lub 50 mg (grupa IV), albo nie stosowano żadnego preparatu (grupa kontrolna – grupa V). Po 20 dniach poszczególne implanty oceniono, wykonując pięć nacięć do jamy szpiku i mierzono morfometrycznie grubość nowo utworzonej warstwy kości. Stwierdzono, że grubość nowo utworzonej tkanki kostnej była największa u zwierząt otrzymujących OHC w dawce 100 mg, nieco mniejsza u szczurów otrzymujących OHC w dawce 20 mg, w obu grupach była ona wyższa niż u zwierząt leczonych hydroksyapatytem, a najniższa w grupie kontrolnej. W kolejnym badaniu [6] 60 dorosłym królikom wykonano standaryzowane ubytki w dystalnej nasadzie kości udowej. Grupa I otrzymywała OHC w dawce 830 mg/dobę, grupa II same składniki mineralne kości (OHC w postaci popiołu, wyprażony w celu usunięcia składowych organicznych) w dawce 510 mg/dobę, grupa III węglan wapnia w dawce 650 mg/dobę, grupa kontrolna nie otrzymywała aktywnego leczenia. Od 7. do 32. dnia po wywołaniu ubytków zwierzętom podawano fluorescencyjne znaczniki biologiczne. Histologiczne skrawki z obszaru ubytku kości badano pod mikroskopem fluorescencyjnym, a uzyskane zdjęcia oceniano pod względem nasilenia fluorescencji, charakteru i stopnia wypełnienia ubytku oraz budowy nowo utworzonej tkanki kostnej. Po 56 i 84 dniach najwyższą punktację w obu płaszczyznach zaobserwowano w grupie przyjmujacej OHC. Skłoniło to autorów do wysunięcia wniosku, że OHC ma znaczne potencjalne zastosowanie kliniczne i powinien być postrzegany jako preparat o swoistym, skomplikowanym wpływie na metabolizm tkanki kostnej, a nie jako zwykły suplement składników mineralnych w diecie. Stwierdzono także ochronny efekt OHC na sezonową redukcję przebudowy kości u owiec. U zwierząt w grupie kontrolnej, które nie otrzymywały leku, stwierdzono zmniejszenie szeregu parametrów histomorfometrycznych: erodowanego obwodu gąbczastego o 45%, obwodu osteoblastycznego o 60%, a tempa tworzenia kości na poziomie komórek o 20%. Nieprawidłowości tych nie obserwowano u zwierząt otrzymujących 200 mg OHC/kg m.c./dzień przez 90 dni od lipca do września [7]. Autorzy wnioskowali, że OHC wydaje się stymulować bezpośrednio lub pośrednio metabolizm kości, zwłaszcza gdy aktywność osteoblastów jest zmniejszona i może częściowo zapobiec sezonowej redukcji obrotu kostnego.
Działanie wspomagające gojenie złamań udokumentowano także w badaniach klinicznych u ludzi. Mills i wsp. [8] przeprowadzili eksperyment w grupie 123 chorych podzielonych na następujące podgrupy: pacjenci ≥ 55. roku życia (OHC vs. placebo) oraz pacjenci < 55. roku życia (OHC vs. placebo). Dwudziestu trzech pacjentów wymagało leczenia chirurgicznego, zostali wyłączeni z badania. U 12 pacjentów konieczne było zastosowanie przeszczepu kostnego z powodu nieuzyskania zrostu: 3 w grupie leczonej OHC, 9 w grupie placebo. Oceniano czas do uzyskania zrostu, który u pacjentów starszych przyjmujących OHC wyniósł 11 tygodni, a w grupie placebo 14 tygodni (p < 0,002). U pacjentów < 55. roku życia czas uzyskania zrostu u chorych leczonych OHC wyniósł 11,5 tygodnia w porównaniu z grupą placebo (12,5 tygodnia; p = NS), co może wskazywać na przydatność OHC w gojeniu złamań w grupie osób starszych. 
Badano także wpływ OHC na jakość życia, w tym wpływ na odczuwanie dolegliwości bólowych. W pracy Varga i wsp. [9] oceniono efekt OHC u pacjentów ze złamaniem dystalnym kości promieniowej w przebiegu osteoporozy wtórnej. Do badania włączono 41 pacjentów. Ocenie podlegało odczucie bólu, wpływ na aktywność fizyczną i ogólny stan zdrowia. Wszystkie oceniane parametry uległy znamiennej poprawie u pacjentów leczonych OHC w porównaniu z grupą kontrolną. Lugli i wsp. [10] opublikowali kontrolowane za pomocą placebo badanie z randomizacją oceniające skuteczność i bezpieczeństwo OHC u 20 pacjentów w podeszłym wieku z przewlekłym bólem pleców i osteoporozą kręgosłupa. Oceniano zmiany wskaźnika bólu pleców w skali analogowej oraz zmiany wskaźnika odległości palec–podłoga, zaobserwowano znamienną statystycznie poprawę badanych parametrów w grupie pacjentów leczonych OHC. 
Kolejnym badaniem objęto grupę 30 pacjentów z osteoporozą, którzy wcześniej doznali złamania. Przez rok podawano im OHC i obserwowano odczucie bólu, zmiany gęstości mineralnej kości (bone mineral density – BMD) oraz zmiany kalcemii [11]. Stwierdzono istotną różnicę pomiędzy grupą przyjmującą OHC i grupą kontrolną w zakresie redukcji poczucia bólu oraz przyrostu BMD zarówno w kręgosłupie lędźwiowym (+0,92% w grupie leczonej OHC vs. –5,1% w grupie kontrolnej) oraz szyjce kości udowej (+0,56% w grupie...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy