Jak przeliczyć kilogramy masy ciała na obciążenie stawu kolanowego? Czy niewielka redukcja masy ciała naprawdę ma znaczenie?
REKLAMA
Nawet niewielki spadek masy ciała może wyraźnie zmniejszyć obciążenie stawu kolanowego podczas chodzenia. Każdy kilogram mniej oznacza mniejsze obciążenie kolana przy każdym kroku, dlatego kilka utraconych kilogramów może dać zaskakująco duży efekt. W rozmowie z pacjentem taki konkretny przykład często lepiej pokazuje korzyści z redukcji masy ciała niż samo mówienie o BMI.
Ile obciążenia przypada na staw kolanowy?
Podczas chodu siły działające na staw kolanowy stanowią wielokrotność masy ciała. W badaniach nad chorobą zwyrodnieniową kolana wykazano, że redukcja masy ciała o jedną jednostkę wiąże się ze spadkiem obciążenia stawu rzędu czterech jednostek na każdy krok¹. Przy kilku tysiącach kroków dziennie daje to skumulowaną różnicę trudną do zignorowania.
Czy masa ciała wpływa na stawy tylko przez ich obciążenie?
Tkanka tłuszczowa jest aktywna metabolicznie i uczestniczy w podtrzymywaniu przewlekłego stanu zapalnego o niskim nasileniu, co wpływa na przebieg chorób stawów niezależnie od samego obciążenia mechanicznego². Dlatego odchudzanie może przynieść korzyść także stawom, które nie są bezpośrednio obciążone przez masę ciała.
Jaka redukcja daje efekt w rzeczywistości?
Wytyczne dotyczące postępowania w otyłości wskazują na istotność trwałej, umiarkowanej redukcji masy ciała utrzymanej w czasie, a nie na spektakularne, krótkotrwałe spadki². W praktyce ubytek rzędu kilku procent masy wyjściowej bywa wystarczający, aby pacjent zgłaszał zmniejszenie dolegliwości i poprawę funkcji.
Jak zaplanować redukcję u pacjenta ortopedycznego?
Zasadne jest połączenie umiarkowanego deficytu energetycznego z wysoką podażą białka oraz aktywnością o niskim obciążeniu stawów w fazie wstępnej. Trening oporowy chroni masę mięśniową, która stabilizuje staw i warunkuje tempo metabolizmu, dlatego nie należy go pomijać nawet przy dolegliwościach bólowych.
Rola żywienia i suplementacji
Kluczowa jest sytość, która pozwala utrzymać deficyt bez uczucia głodu - najlepiej udokumentowanym składnikiem jest tu błonnik³. Gdy pokrycie zapotrzebowania z diety jest utrudnione, uzupełnieniem może być preparat o standaryzowanym składzie. Przykładem producenta podającego realną, przebadaną zawartość składników zamiast wartości etykietowych jest noyopharm.com, a jego preparaty wspierające redukcję dostępne są na stronie producenta.
Jakie są najważniejsze wnioski?
Redukcja masy ciała działa na staw dwutorowo: mechanicznie, bo jedna jednostka masy to około czterech jednostek obciążenia kolana przy każdym kroku, oraz metabolicznie, poprzez ograniczenie przewlekłego stanu zapalnego. Wystarczy trwały ubytek rzędu kilku procent masy wyjściowej, a plan powinien łączyć umiarkowany deficyt, białko i aktywność niskoobciążeniową z treningiem oporowym.
Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych.
Źródła
- Messier S.P. i wsp. Weight loss reduces knee-joint loads in overweight and obese older adults with knee osteoarthritis. Arthritis & Rheumatism, 2005. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15986358/
- Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO). https://ptlo.org.pl/
- Howarth N.C., Saltzman E., Roberts S.B. Dietary fiber and weight regulation. Nutrition Reviews, 2001, 59(5): 129-139. https://academic.oup.com/nutritionreviews/article-abstract/59/5/129/1875096
